Ο έρπης «δούρειος ίππος» για τη θεραπεία του καρκίνου του εγκεφάλου
Ερευνητές απέδειξαν ότι μία μόνο ένεση ενός γενετικά τροποποιημένου ιού μπορεί να αλλάξει ριζικά το ανοσολογικό περιβάλλον του γλοιοβλαστώματος — ενός από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους του εγκεφάλου. Η θεραπεία ενεργοποιεί Τ-λεμφοκύτταρα που καταπολεμούν τον καρκίνο, επιτρέποντάς τους να διεισδύσουν βαθιά σε όγκους που μέχρι σήμερα αντιστέκονταν στην ανοσοθεραπεία.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell από ερευνητές του Dana-Farber Cancer Institute και του Mass General Brigham, παρέχει αποδείξεις ότι ένας ογκολυτικός ιός του απλού έρπητα μπορεί να ξεπεράσει το έντονα ανοσοκατασταλτικό περιβάλλον του γλοιοβλαστώματος και να παρατείνει σημαντικά την επιβίωση των ασθενών.
Σε κλινική δοκιμή Φάσης 1 με 41 ασθενείς που έπασχαν από υποτροπιάζον γλοιοβλάστωμα, η θεραπεία με τον ογκολυτικό ιό CAN-3110 προκάλεσε μακροχρόνια διήθηση Τ-λεμφοκυττάρων στους όγκους και αύξησε τον χρόνο επιβίωσης σε σχέση με τα ιστορικά δεδομένα. Ιδιαίτερα θετικά ήταν τα αποτελέσματα για τους ασθενείς που είχαν ήδη αντισώματα έναντι του ιού του απλού έρπητα.
Οι οροθετικοί ασθενείς, που αποτελούσαν περίπου το 66% του συνόλου, εμφάνισαν διάμεση συνολική επιβίωση 14,2 μηνών, έναντι 7,8 μηνών στους οροαρνητικούς. Για σύγκριση, το υποτροπιάζον γλοιοβλάστωμα συνδέεται συνήθως με επιβίωση έξι έως εννέα μηνών.
«Οι ασθενείς με γλοιοβλάστωμα δεν έχουν επωφεληθεί από τις ανοσοθεραπείες που έχουν μεταμορφώσει τη φροντίδα σε άλλους καρκίνους, όπως το μελάνωμα, επειδή το γλοιοβλάστωμα είναι ένας ‘ψυχρός’ όγκος με φτωχή διήθηση από ανοσολογικά κύτταρα που καταπολεμούν τον καρκίνο», δήλωσε ο συν-κύριος συγγραφέας Kai Wucherpfennig, πρόεδρος του Τμήματος Ανοσολογίας και Ιολογίας του Καρκίνου στο Dana-Farber. «Τα ευρήματα δείχνουν ότι είναι πλέον εφικτό να φέρουμε αυτά τα κρίσιμα ανοσολογικά κύτταρα στο γλοιοβλάστωμα».
Πώς λειτουργεί η θεραπεία
Ο ογκολυτικός ιός, που αναπτύχθηκε από τον συν-κύριο συγγραφέα E. Antonio Chiocca στο Ινστιτούτο Καρκίνου Mass General Brigham, έχει σχεδιαστεί βιοτεχνολογικά από τον ιό του απλού έρπητα. Στόχος του είναι να πολλαπλασιάζεται αποκλειστικά στα καρκινικά κύτταρα του γλοιοβλαστώματος, αφήνοντας ανέπαφο τον υγιή εγκεφαλικό ιστό.
Καθώς εξαπλώνεται από κύτταρο σε κύτταρο, ο ιός καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα και προκαλεί μια έντονη ανοσολογική αντίδραση που προσελκύει κυτταροτοξικά Τ-λεμφοκύτταρα στην περιοχή του όγκου. Η μελέτη διαπίστωσε ότι όσο πιο κοντά βρίσκονταν τα Τ-λεμφοκύτταρα στα καρκινικά κύτταρα που πεθαίνουν, τόσο μεγαλύτερη ήταν η επιβίωση των ασθενών. Επιπλέον, η θεραπεία ενίσχυσε τον πολλαπλασιασμό των ήδη υπαρχόντων Τ-κυττάρων στον εγκέφαλο.