Ιωάννα Μαυρέα: «Το πένθος δεν είναι αδυναμία, είναι πίστη»

Σ’ έναν τόπο μνήμης και ζωντανής μαρτυρίας μετατρέπεται κάθε εβδομάδα η Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» του κτιρίου Τσίλλερ. Το Εθνικό Θέατρο παρουσιάζει την «Ιεροτελεστία» του γάλλου συγγραφέα και δραματουργού Γκιγιόμ Πουά, σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Πρόκειται για μια παράσταση που κοιτά κατάματα τη θνητότητα και την απώλεια, όχι για να βυθιστεί στο σκοτάδι τους, αλλά για να αναδείξει, μέσα από αυτά, την ίδια τη φλόγα της ανθρώπινης ύπαρξης. Αντλώντας υλικό από 300 συνεντεύξεις της περιόδου 2020-2021, μιας εποχής σιωπηλής και συλλογικής μοναξιάς, ο Πουά υφαίνει ένα μωσαϊκό «μικρών» ιστοριών που συνθέτουν τη «μεγάλη» Ιστορία: ανθρώπων που αγάπησαν βαθιά, χάθηκαν άδικα, αναζητήθηκαν ή ξεχάστηκαν, ταξίδεψαν, θυσιάστηκαν. Κομμάτι αυτής της θεατρικής εμπειρίας είναι και η Ιωάννα Μαυρέα, η οποία μίλησε στο «Νσυν».

Πείτε μου λίγα λόγια για την παράσταση. Τι θα δει εκεί ο θεατής;

Η παράσταση είναι ένα αφιέρωμα στον θάνατο και την απώλεια, στον τρόμο της θνητότητας. Μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που παλεύουν την απώλεια και την προσπάθειά τους να συνεχίζουν να ζουν. Να μην αδικήσουν τη ζωή, να την τιμήσουν ζώντας τη, να τιμήσουν και τον θάνατο σαν κομμάτι της ζωής.

Ο ρόλος σας ποιος είναι; Πώς τον διαχειρίζεστε;

Είμαι μοιρολογίστρα, η τελευταία μοιρολογίστρα του κόσμου. Σέβομαι απόλυτα όλο το τελετουργικό που ακολουθούσα και θεωρώ ότι υπήρχε σημαντικός λόγος σε κάθε βήμα δράσης, για να μπορέσει ο νεκρός να φύγει ήρεμα και οι αγαπημένοι του να ανακουφιστούν. Προσπαθώ να την καταλάβω και να δεχτώ πως ο ρόλος της είχε νόημα σε μια εποχή που οι άνθρωποι δεν φοβόντουσαν, που τολμούσαν να αντιμετωπίσουν τον θάνατο σαν κομμάτι της ζωής.

Η «Ιεροτελεστία» βασίζεται σε πραγματικές μαρτυρίες. Πώς είναι για σας, ως ηθοποιό, να δανείζεστε τη φωνή ανθρώπων που υπήρξαν πραγματικά και κουβάλησαν πραγματικό πόνο;

Είµαι κι εγώ γεµάτη πόνο από απώλειες. Συναντώ τις ίδιες σκέψεις, την ίδια αγωνία για το πώς θα συνεχιστεί η ζωή, µοιραζόµαστε τον πόνο.

Σε μια παράσταση που μιλάει για τον θάνατο, την απώλεια και τη θνητότητα, τι είναι αυτό που τελικά σας θυμίζει πιο έντονα τη ζωή;

Η προσπάθεια να συνεχίσεις την επόμενη μέρα. Να βρεις λόγους για να συνεχίσεις να ζεις. Η ζωή σε κρατάει. Αφήνεσαι να συνεχίζει να σε αλλάζει η σκέψη του άλλου.

Η Ιστορία, όπως παρουσιάζεται στο έργο, δεν είναι γραμμική αλλά αποσπασματική. Αυτό σας μοιάζει πιο ειλικρινές από τις επίσημες αφηγήσεις που μάθαμε στο σχολείο;

Οτιδήποτε σε αγγίζει είναι ειλικρινές. Σίγουρα ένας λόγος αυθόρµητος, που ακουµπάει κατευθείαν στο συναίσθηµα και την ανάγκη είναι πάντα πιο οικείο.

Θεωρείτε ότι σήμερα ζούμε την Ιστορία ή απλώς την παρακολουθούμε να συμβαίνει;

Θέλει μεγάλη δύναμη να γίνεις κομμάτι της Ιστορίας. Οι εποχές που ζούμε δεν βοηθάνε σε αυτό. Είναι βολικό να κρύβεσαι πίσω από φόβους. Σε προστατεύει από τον πόνο, από την αποτυχία, από την έκθεση. Από τη ζωή δηλαδή. Αρκεί να επιβιώνεις. Μινιμαλίζουμε τη ζωή για να αντέξουμε τον θάνατο.

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην προσωπική απώλεια και στη συλλογική εμπειρία του πένθους που δημιουργεί η παράσταση;

Μέσα από τη συλλογική εμπειρία του πένθους, αναγνωρίζεις σκέψεις και συναισθήματα από τις προσωπικές σου απώλειες. Συνειδητοποιείς ότι το πένθος δεν είναι αδυναμία, είναι πίστη. Η ψυχή αρνείται να προσπεράσει βιαστικά ό,τι αγάπησε. Καταλαβαίνεις πόσο βαθιά συνδεδεμένη είναι η ζωή μας με τους άλλους.

Η παράσταση αντιμετωπίζει το θέατρο ως ιεροτελεστία. Τι σημαίνει για σας ιεροτελεστία επί σκηνής; Είναι κάτι που επαναλαμβάνεται ή κάτι που συμβαίνει μόνο μία φορά, κάθε βράδυ;

Οπως σε κάθε τελετουργία, ο χρόνος της σκηνής δεν είναι καθημερινός. Είναι «άλλος χρόνος». Η μορφή επαναλαμβάνεται αλλά η πράξη συμβαίνει μόνο μία φορά.