Ο K. Warsh και η ανεξαρτησία της Fed

H σκληρή δημόσια αντιπαράθεση του προέδρου των ΗΠΑ D. Trump με τον πρόεδρο της Fed J. Powell για την ακολουθούμενη πολιτική επιτοκίων τροφοδότησε ανησυχίες για την ανεξαρτησία της. Υπάρχει το προηγούμενο του Trump να ελέγξει όλους τους θεσμούς μεταξύ των οποίων και τη Δικαιοσύνη.

Η απαίτηση του Trump για επιθετική μείωση επιτοκίων της Fed σχετίζεται με την εκτόξευση του δημόσιου χρέους των ΗΠΑ και την επιδίωξη να μην αυξηθεί περαιτέρω το κόστος εξυπηρέτησής του. Οι δαπάνες για τόκους το 2025 ξεπέρασαν το 1 τρισ. δολάρια (3,2% του ΑΕΠ) ή 19% του συνόλου των φορολογικών εσόδων. Ενας πρόσθετος λόγος ανησυχίας του Trump η αγωνία του για την πορεία της οικονομίας των ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Με την επιλογή του K. Warsh ως υποψηφίου κάποιοι αναλυτές υποστήριξαν ότι θα διασφαλιστεί η ανεξαρτησία της Fed καθώς στο παρελθόν τον κατέτασσαν στα «γεράκια». Στην κρίση του 2008 έβλεπε ως μεγαλύτερο πρόβλημα τον κίνδυνο του πληθωρισμού. Η κατάληξη είναι γνωστή. Η ανεργία αυξήθηκε. Ο Warsh έχει ταχθεί και υπέρ της αυστηρής οριοθέτησης της νομισματικής πολιτικής ώστε να μην επεκτείνεται σε άλλους τομείς όπως π.χ. η κλιματική αλλαγή.

Οι αναλυτές προβληματίζονται αν ο Warsh αισθανθεί την ανάγκη να ανταποδώσει στον Trump για τον διορισμό του ικανοποιώντας την απαίτησή του για απότομες μειώσεις επιτοκίων. Τελευταία οι θέσεις του προσέγγιζαν περισσότερο αυτές των «περιστεριών» καθώς υποστηρίζει ότι η αύξηση της παραγωγικότητας και η τεχνητή νοημοσύνη θα διασφαλίσουν οικονομική μεγέθυνση χωρίς τον κίνδυνο του πληθωρισμού. Εύλογα λοιπόν οι επενδυτές αναρωτιούνται αν η στροφή αυτή είναι υποκριτική για να εξασφαλίσει την υποψηφιότητά του και ποια στάση τελικά θα τηρήσει όταν αναλάβει τα καθήκοντά του.

Μια από τις προτάσεις του είναι η πρωτοβουλία για ένα «Νέο Σύμφωνο Treasury – Fed» (New Treasury – Fed Accord). Πολλοί είδαν την πρόταση αυτή ως μια προσπάθεια συγχρονισμού νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής, άλλοι ως μια δίοδο για υπερίσχυση της δεύτερης έναντι της πρώτης.

Ο Warsh έχοντας διατελέσει μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed (2006 – 2011), κατανοεί πόσο σημαντικό για τις ΗΠΑ και το status του δολαρίου ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα είναι η διασφάλιση της ανεξαρτησίας της. Οι αναλυτές εκτιμούν δεν θα ήθελε να μείνει στην ιστορία ως «εντεταλμένο όργανο» αλλά ως ένας ισχυρός πρόεδρος που μπορεί να αγνοήσει τις επιθυμίες του Trump αν παραστεί ανάγκη.

Με βάση τα όσα έχει υποστηρίξει εκτιμάται ότι θα επιδιώξει να μειώσει το χαρτοφυλάκιο της Fed – που διογκώθηκε υπέρμετρα στο πλαίσιο των πολιτικών ποσοτικής χαλάρωσής – με ταυτόχρονη μείωση των επιτοκίων. Ευελπιστεί ότι έτσι θα αυξηθούν τα δάνεια προς τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις. Μια απότομη μείωση όμως του χαρτoφυλακίου της Fed μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων και μείωση ρευστότητας άρα και των στεγαστικών δανείων. Επιπρόσθετα εκτιμάται ότι θα αλλάξει την επικοινωνιακή πολιτική ως προς τις μελλοντικές κινήσεις της Fed ενισχύοντας την αβεβαιότητα και τη μεταβλητότητα στις αγορές.

Η πραγματική δοκιμασία της ανεξαρτησίας της Fed θα διαπιστωθεί αν ο πληθωρισμός παραμείνει υψηλός και ο Trump συνεχίσει να απαιτεί χαμηλά επιτόκια αλλά και από τη στάση που θα τηρήσει ο Warsh μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Είναι πολύ πιθανό τελικά να υποχωρήσει η νομισματική πολιτική στις δημοσιονομικές ανάγκες. Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας – μεταβλητότητας, η ΕΚΤ καλείται να πάρει πρωτοβουλίες αν επιθυμεί πραγματικά να αναβαθμιστεί ο ρόλος του ευρώ ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος.

Ο Φίλιππος Σαχινίδης είναι

πρώην υπουργός Οικονομικών