Μητσοτάκης – Ερντογάν: Η ατζέντα της 11ης Φεβρουρίου, τα «αγκάθια», οι «κορώνες» – Μακριά η σύγκλιση

Την 11η Φεβρουαρίου κλείδωσαν η Αθήνα και η Άγκυρα για το πρώτο ραντεβού κορυφής εδώ και ενάμιση χρόνο και τη διεξαγωγή του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ). Μπορεί το τετ α τετ Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να πλησιάζει πια – ύστερα από την τελευταία συνάντησή τους τον Σεπτέμβριο του 2024 στη Νέα Υόρκη -, ωστόσο η σύγκλιση των δύο πλευρών του Αιγαίου ως προς τη «βαριά» ατζέντα είναι ακόμα μακριά.

Στη «μια και μόνη» διαφορά που αναγνωρίζει η Αθήνα, δηλαδή τον καθορισμό ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο «επί τη βάσει του διεθνούς δικαίου», όπως λέει η ελληνική πλευρά, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή καμία προοπτική προσέγγισης για εκκίνηση της συζήτησης. Δημόσια άλλωστε από την Αθήνα τον Νοέμβριο του 2024 οι υπουργοί Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν δήλωναν ότι δεν δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ένα βήμα στα βαθιά: για την έναρξη διαπραγμάτευσης για τις θαλάσσιες ζώνες.

Χάσμα, διάλογος, αποκλιμάκωση

Παρά το χάσμα και τις εκ διαμέτρου αντίθετες προσεγγίσεις των δύο πλευρών στα μείζονα, κρίνεται αναγκαία η διατήρηση διαύλων συνεννόησης. Η συνέχιση του διαλόγου, εν ολίγοις, με στόχο μια «λειτουργική σχέση» και έναν ενεργό δίαυλο αποτροπής εντάσεων – πόσο μάλλον κρίσεων επί του πεδίου.

«Προσβλέπουμε σε εποικοδομητική συζήτηση και στη διατήρηση του κλίματος ηρεμίας στις διμερείς σχέσεις» λένε κυβερνητικές πηγές.

«Είμαστε έμπειροι ηγέτες…»

Ενδεικτικό και το μήνυμα Μητσοτάκη παραμονές του ταξιδιού του στην Άγκυρα μαζί με σειρά υπουργών, οι οποίοι θα πάρουν μέρος στο ΑΣΣ. «Είμαστε έμπειροι ηγέτες, αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν αρκετά προβλήματα στην περιοχή, δεν υπάρχει λόγος να προσθέσουμε βαθμούς πολυπλοκότητας» είπε ο Μητσοτάκης (Foreign Policy) και τόνισε ότι δεν διακρίνει «σημαντικούς κινδύνους κλιμάκωσης» με την Τουρκία.

Και ως προς τη «βασική μας διαφορά», όπως είπε ο πρωθυπουργός, θα διατυπώσει στον Τούρκο πρόεδρο «ξεκάθαρες θέσεις αλλά και με στόχο να αξιοποιήσουμε την πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια».

Χαμηλές προσδοκίες, «χαμηλή πολιτική»

Η προσοχή βέβαια στρέφεται δημόσιες δηλώσεις (και στο κλίμα) των δύο ηγετών που αναμένονται από την Άγκυρα. Το βέβαιο είναι ότι είναι χαμηλές οι προσδοκίες σε ό,τι αφορά την εύρεση κοινού τόπου στα «δύσκολα».

Εξ ου και η ατζέντα ερχόμενης Τετάρτης, στο πλαίσιο των διυπουργικών συζητήσεων, περιλαμβάνει τους τομείς της λεγόμενης «χαμηλής πολιτικής». Ενα πεδίο που επιτρέπει «υπογραφές» σε μνημόνια κατανόησης ή συμφωνίες ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Τέτοια πεδία είναι η οικονομία και το εμπόριο, ο τουρισμός και η πολιτική προστασία. Τα συγκεκριμένα θέματα μπήκαν στο τραπέζι (μαζί με το μεταναστευτικό) της πρόσφατης συνάντησης για τη θετική ατζέντα και του τελευταίου γύρου πολιτικού διαλόγου, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στο τελευταίο δεκαήμερο του Ιανουαρίου.

Casus belli, Safe και «γαλάζια πατρίδα»

Κατά τ’ άλλα τα «αγκάθια» στις ελληνοτουρκικές παραμένουν – όπως και οι «κορώνες» της τουρκικής πλευράς. Από την Αθήνα επιμένουν ότι δεν εκπλήσσονται, ότι διάλογος «δεν σημαίνει υποχώρηση» και ότι δεν μπορεί να μιλάει κανείς για διεθνές δίκαιο και ταυτόχρονα να μιλάει για «γαλάζια πατρίδα» και «γκρίζες ζώνες».

Στο πλαίσιο αυτό ο Μητσοτάκης έχει διαμηνύσει ότι θα θέσει το ζήτημα του casus belli- και μένει να φανούν ακριβείς διατυπώσεις του και η τουρκική αντίδραση. Επίσης είναι δεδομένη η ενόχληση της Τουρκίας από την ελληνική κινητοποίηση προκειμένου να μείνει η Άγκυρα έξω από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Safe, εφόσον δεν αρθεί η απειλή πολέμου.

Κοινό «όχι» σε έξωθεν παρέμβαση

Ταυτόχρονα, Ελλάδα και Τουρκία δεν θα ήθελαν να κληθούν να διαχειριστούν έξωθεν – αμερικανική, δηλαδή – παρέμβαση. «Δεν χρειαζόμαστε επιδιαιτητή ή διαμεσολαβητή» είπε προ ημερών ο Μητσοτάκης, ενώ ούτε η Τουρκία επιθυμούσε ποτέ τη «διεθνοποίηση» των ελληνοτουρκικών σε ΕΕ ή ΗΠΑ.

Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι «τα ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες θα πρέπει να συζητούνται σε διμερές επίπεδο και ότι η βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις είναι προς όφελος της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή»