Σύνταγμα στο τραπέζι: Ο Μητσοτάκης ανοίγει τη μάχη των μεγάλων αλλαγών
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης άνοιξε και επίσημα τον δημόσιο διάλογο για τη συνταγματική αναθεώρηση χωρίς ταυτόχρονα να ανοίξει πολλά χαρτιά, αλλά βάζοντας τους κεντρικούς πυλώνες που θα στηρίξουν την πρόταση του κυβερνώντος κόμματος. Με τηλεοπτικό μήνυμα τριάμισι λεπτών και επιστολή 650 λέξεων προς την Κοινοβουλευτική Ομάδα του, ο Πρωθυπουργός όχι μόνο διατύπωσε την πρόθεση για «μεγάλες τομές», αλλά ξεκίνησε επιχείρηση πρεσαρίσματος των πολιτικών αντιπάλων του στη θεσμική ατζέντα, καθώς στο σημερινό περιβάλλον κατακερματισμού, αποπειράται να τραβήξει διαχωριστική γραμμή με τον «λαϊκισμό» και τη «στείρα κομματική περιχαράκωση».
Ωστόσο με δεδομένη την κρίση εμπιστοσύνης της κοινωνίας στους θεσμούς και στο πολιτικό σύστημα, όπως επιβεβαιώνεται δημοσκοπικά, διαμορφώνεται μια δύσκολη άσκηση (συναίνεσης) για όλες τις πολιτικές δυνάμεις, με πρώτο το Μέγαρο Μαξίμου. Στρατηγικές και κατευθύνσεις θα αποκαλυφθούν στους επόμενους μήνες, ενώ ήδη στις πρώτες αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης καταγράφονται επιφυλάξεις, αιχμές μέχρι δριμεία κριτική. Για τη ΝΔ ο οδικός χάρτης είναι προκαθορισμένος: παρουσίαση της πρότασης εντός Μαρτίου και προαναθεωρητική, κοινοβουλευτική διαδικασία εντός Απριλίου.
Πρώτες τηλεφωνικές συνεννοήσεις έγιναν από τον Γιώργο Γεραπετρίτη με βουλευτές της ΝΔ και ακολουθούν διά ζώσης επαφές. Για σήμερα, λένε οι πληροφορίες, προγραμματίζεται σύσκεψη υπό τον Γεραπετρίτη, συντονιστή στο εγχείρημα, με τη συμμετοχή του Στέλιου Κουτνατζή και άλλων στελεχών του Μαξίμου καθώς και του Ευριπίδη Στυλιανίδη, ο οποίος αναμένεται να πάρει ρόλο – κλειδί και του Θεόδωρου Ρουσόπουλου που ήταν μέχρι πρότινος πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης και πλέον αναλαμβάνει κομματική αποστολή – την οργάνωση του γαλάζιου συνεδρίου τον Μάιο.
«Δεν θέλουμε διεκπεραιωτική αναθεώρηση. Θα δώσουν εξετάσεις ξεχωριστά ο καθένας και συνολικά το πολιτικό σύστημα στους πολίτες» είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ενόσω στην κυβέρνηση κατευθύνονταν τα πρώτα πυρά από τους πολιτικούς αντιπάλους της. Εν αναμονή επισημάνσεων της ΚΟ της ΝΔ εντός του μήνα, το σχέδιο του κυβερνώντος κόμματος για το Σύνταγμα έχει αφετηριακό σημείο πέντε άρθρα. Πρωτίστως σε αυτά θα δοθούν πολιτικές μάχες κυρίως μεταξύ ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, που είναι το πρώτο κόμμα στο οποίο θα απευθυνθεί η κυβέρνηση για τις αναγκαίες 180 ψήφους.
1. Πρώτος πυλώνας, η αλλαγή του άρθρου 86 περί ποινικής ευθύνης υπουργών που συζητείται υπό τη βαριά σκιά της τραγωδίας των Τεμπών αλλά και του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ: η κυβέρνηση κινείται στην κατεύθυνση να μην είναι «αποκλειστική αρμοδιότητα» της Βουλής η παραπομπή στη Δικαιοσύνη ενός διατελέσαντος υπουργού ή υφυπουργού. Μία σκέψη είναι, ένα μεικτό σώμα με δικαστικούς και, όχι πλειοψηφικά, κοινοβουλευτικούς. Μια άλλη, να προηγείται οπωσδήποτε δικαστική κρίση προτού αποφασίσει η Βουλή. Με τα λόγια του Μητσοτάκη, «πιστεύω βαθιά στην αποφασιστικότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών».
2. Δεύτερος πυλώνας, το άρθρο 16 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια: η ΝΔ υπερασπίζεται σθεναρά την αλλαγή στον απόηχο και της πρωτοβουλίας του Κυριάκου Πιερρακάκη για την ίδρυση παραρτημάτων. Την ισχυρή πίεση στην αξιωματική αντιπολίτευση μαρτυρούν οι προκαταβολικές αιχμές των κυβερνητικών στην «χαμένη ευκαιρία του 2008» και την «τότε κυβίστηση του ΠΑΣΟΚ».
3. Τρίτος πυλώνας, το άρθρο 103 περί μονιμότητας στο Δημόσιο: η κυβέρνηση επιδιώκει «νέα βάση στη μονιμότητα» με τον Μητσοτάκη να μη μιλάει χθες για άρση αλλά για έναν «επανακαθορισμό» της έννοιας της μονιμότητας. Η ΝΔ θέλει σύνδεση της μονιμότητας με τη συνταγματική κατοχύρωση της αξιολόγησης – σημειωτέον, με την αξιολόγηση δεν διαφωνούν ούτε ΠΑΣΟΚ ούτε ΣΥΡΙΖΑ, όμως ο διάβολος θα κρυφτεί στις λεπτομέρειες, άρα αναμένονται συγκεκριμένες διατυπώσεις. Την επικοινωνιακή γαλάζια γραμμή έδωσε ο Μαρινάκης: «Να προστατεύσουμε τη χώρα από μελλοντικές κυβερνήσεις λαϊκιστών, που για να γίνουν αρεστές μπορεί να καταργήσουν την όποια αξιολόγηση και να επιστρέψουμε στις «ωραίες» δεκαετίες του ’80 και του ’90».
4. Τέταρτος πυλώνας, το άρθρο 30 για την Προεδρία της Δημοκρατίας: η ΝΔ θέλει κατοχύρωση μίας και μόνης εξαετούς θητείας αντί της σημερινής πενταετούς. Η δυνατότητα δεύτερης θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας, κατά τον Μητσοτάκη, «θέτει ενίοτε τον αρχηγό του κράτους στο επίκεντρο μικροκομματικών σκοπιμοτήτων που δύνανται να αλλοιώσουν τον οφειλόμενο υπερκομματικό χαρακτήρα του».
5. Πέμπτος πυλώνας, το άρθρο 90 για την ηγεσία της Δικαιοσύνης: την αποσύνδεση της εκλογής ηγεσίας στα ανώτατα δικαστήρια από το Υπουργικό Συμβούλιο έχει αναδείξει το ΠΑΣΟΚ ενώ προχθές σχετική παρέμβαση καταγράφηκε από τον υπουργό Αμυνας Νίκο Δένδια. Θα επιδιωχθεί ενίσχυση της κρίσης των λειτουργών της Δικαιοσύνης καθώς σήμερα οι Ολομέλειες των ανωτάτων δικαστηρίων διατυπώνουν απλώς γνώμη.
«Χωρίς λευκή επιταγή»
Πρόθεση της ΝΔ είναι να διευρύνει την ατζέντα υπό το πρίσμα των προκλήσεων της τεχνητής νοημοσύνης, της κλιματικής αλλαγής, ενώ στο τραπέζι μπαίνουν θέματα «δημοσιονομικής σταθερότητας», η υποχρέωση του κράτους να μεριμνά για «προσιτή στέγη» κ.ο.κ. Απέναντι στις προθέσεις της ΝΔ μπαίνουν σε κίνηση όλα τα κόμματα, με τους νεοδημοκράτες να αναγνωρίζουν ότι δεν πρόκειται να δοθεί «λευκή επιταγή» στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς. Το ΠΑΣΟΚ διαμηνύει ότι θα καταθέσει τη δική του «ολοκληρωμένη πρόταση». Ο εκπρόσωπος Τύπου Κώστας Τσουκαλάς διέκρινε στο πρωθυπουργικό μήνυμα μεταξύ άλλων υποκρισία ως προς το άρθρο 86. Υποκρισία κατήγγειλε και ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμελλος, με το κόμμα να μιλάει για «αναθεώρηση – πλυντήριο των κυβερνητικών σκοπιμοτήτων». Τις δικές του προτάσεις θα καταθέσει το ΚΚΕ, η Ελληνική Λύση σημειώνει ότι «όλα γίνονται για την επικοινωνία» και η Νέα Αριστερά κάνει λόγο για «αναθεώρηση – αντιμεταρρύθμιση».
Ο Ευάγγ. Βενιζέλος
Ξεχωριστή βαρύτητα έχει η δημόσια παρέμβαση του Ευάγγελου Βενιζέλου καθώς υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα της χώρας «δεν είναι συνταγματικό» αλλά αφορά τη «βαθιά κρίση αξιοπιστίας των θεσμών» και τη «διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου της Μεταπολίτευσης». Αιχμηρά για τους κυβερνητικούς χειρισμούς αναφέρει ότι «ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του» και εκτιμά ότι η παρούσα Βουλή «δύσκολα μπορεί να επιτύχει τις αναγκαίες αναθεωρητικές συναινέσεις» την ώρα που δεν μπορεί καν να επιλέξει τα μέλη των Ανεξάρτητων Αρχών με την ειδική πλειοψηφία. «Το βασικό ερώτημα για την επόμενη Βουλή είναι αν μπορεί να αναδείξει κυβέρνηση πριν επιληφθεί της αναθεώρησης. Πρέπει η χώρα να καταστεί έστω τυπικά διακυβερνήσιμη πριν το Σύνταγμα καταστεί αναθεωρήσιμο».