Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Στο τραπέζι η «επόμενη μέρα» για τους Δήμους

Ο Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) Δημήτρης Καφαντάρης συμμετείχε ως ομιλητής στην εκδήλωση με θέμα: «Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Μια Απαραίτητη Μεταρρύθμιση». Η εκδήλωση για τον νέο Κώδικα πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου 2026, στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ. Την εκδήλωση διοργάνωσε το Ινστιτούτο Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής και αποτέλεσε μια ουσιαστική συζήτηση που αφορά τον πυρήνα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τη λειτουργία της την επόμενη μέρα καθώς και πώς μπορεί να γίνει πιο ισχυρή, πιο αποτελεσματική και να βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη.

Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, ο οποίος παρουσίασε το εκτενές νομοσχέδιο για τον Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που ενοποιεί εκατοντάδες διάσπαρτες διατάξεις και θεσπίζει ένα νέο ενιαίο, σύγχρονο πλαίσιο λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και εισάγει καινοτομίες στη συμμετοχή των πολιτών και στη διοικητική αποτελεσματικότητα.

Παρεμβάσεις πραγματοποίησαν ο Νικόλαος Χλέπας, καθηγητής Διοικητικής Επιστήμης και Δημοσίου Δικαίου στο ΕΚΠΑ, με προτάσεις για θεσμική ενδυνάμωση των ΟΤΑ, καθώς και ο Θεόδωρος Χατζηπαντελής, καθηγητής Εφαρμοσμένης Στατιστικής στο ΑΠΘ, ο οποίος ανέδειξε ζητήματα αντιπροσώπευσης και εναλλακτικές προσεγγίσεις στο εκλογικό σύστημα. Τον συντονισμό της συζήτησης είχε η δημοσιογράφος Μαρία Μαγκλάρα.

Ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕΔΕ κατά την τοποθέτησή του υπογράμμισε ότι είναι η πρώτη φορά που η Κυβέρνηση, το Υπουργείο Εσωτερικών και η ΚΕΔΕ βρίσκονται σε μια ουσιαστική και παραγωγική συνεργασία με στόχο τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και λειτουργικού πλαίσιο για τους Δήμους που θα τους επιτρέψει να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις ανάγκες των δημοτών.

Όπως σημείωσε, ο νέος Κώδικας δεν συνιστά από μόνος του τη μεγάλη μεταρρύθμιση που προσδοκά η Αυτοδιοίκηση, θέτει όμως σαφείς κανόνες για τη μελλοντική λειτουργία των ΟΤΑ και αποτελεί προϊόν συστηματικής δουλειάς της ΚΕΔΕ και των αρμόδιων επιτροπών της, σε συνδυασμό με την θετική ανταπόκριση του Υπουργείου Εσωτερικών.

Ακολουθεί η τοποθέτηση του Γενικού Γραμματέα της ΚΕΔΕ:

Ίσως για πρώτη φορά διαχρονικά, Κυβέρνηση, Υπουργείο Εσωτερικών και ΚΕΔΕ βρισκόμαστε σε μια πραγματική συνεργασία με ξεκάθαρο στόχο: να διαμορφώσουμε ένα σύγχρονο και λειτουργικό πλαίσιο για τους Δήμους, που θα τους επιτρέψει να λειτουργούν καλύτερα προς όφελος των δημοτών.

Ο νέος Κώδικας δεν είναι μια απλή νομοθετική παρέμβαση.

Είναι αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς της ΚΕΔΕ, των επιτροπών της και μιας θετικής, ουσιαστικής ανταπόκρισης από το Υπουργείο Εσωτερικών.

Φιλοδοξούμε να προκύψει ένα κείμενο που θα ενισχύσει πραγματικά τη λειτουργία των Δήμων και θα δώσει λύσεις σε χρόνια προβλήματα.

Ας είμαστε ξεκάθαροι:

Ο νέος Κώδικας δεν μπορεί από μόνος του να λύσει το τεράστιο ζήτημα των πόρων και του ανθρώπινου δυναμικού, που παραμένουν υπό πίεση από την περίοδο των μνημονίων.

Μπορεί όμως –και θα το κάνει– να δώσει λύσεις σε κρίσιμα θεσμικά ζητήματα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εκλογιμότητα των αιρετών διοικήσεων με εκλογή από την πρώτη Κυριακή.

Με αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίζεται η μεγάλη αποχή που είδαμε στον δεύτερο γύρο των εκλογών με το προηγούμενο σύστημα και διασφαλίζεται μεγαλύτερη και πιο καθαρή εκπροσώπηση της βούλησης των πολιτών.

Του χρόνου η ΚΕΔΕ κλείνει 100 χρόνια ζωής.

Και όσο τη θυμάμαι, λειτουργούσε –και συνεχίζει να λειτουργεί– σε ένα σταθερά διεκδικητικό πλαίσιο.

Αποτέλεσμα αυτών των διεκδικήσεων, με την αρωγή της Πολιτείας, ήταν η αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων κατά σχεδόν 1 δισ. ευρώ σε σχέση με το παρελθόν.

Παράλληλα, με πρόταση της ΚΕΔΕ, άλλαξε ο τρόπος κατανομής τους, κάτι που οδήγησε στην ενίσχυση πάνω από 270 Δήμων με περισσότερους πόρους, χωρίς να μειωθούν τα χρήματα για κανέναν Δήμο που δεν έλαβε αύξηση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα είναι ρόδινα. Κάθε άλλο.

Ακόμη και σήμερα, μιλάμε για τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος.

Διεκδικούμε ουσιαστική οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια, επάρκεια σε προσωπικό και πόρους.

Η συζήτηση για την Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση μόλις άνοιξε.

Και πρέπει να γίνει ξεκάθαρο:

Δυνατή Αυτοδιοίκηση σημαίνει δυνατότερο κράτος.

Οι Δήμοι είναι το πρώτο σημείο επαφής των πολιτών με την Πολιτεία – και καλά κάνουν να απευθύνονται σε εμάς.

Εμείς διασφαλίζουμε σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική συνοχή, δουλεύοντας καθημερινά, ιδιαίτερα σε κοινωνικό επίπεδο, για να δίνουμε λύσεις στα προβλήματα των δημοτών.

Θέλουμε περισσότερες αρμοδιότητες, με τους αντίστοιχους πόρους και προσωπικό.

Θέλουμε πραγματική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων.

Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας.

Όμως η σημερινή διοίκηση της ΚΕΔΕ έχει αποδείξει ότι παλεύει για το καλό των Δήμων και, κατ’ επέκταση, των πολιτών.

Και είναι εξίσου σημαντικό ότι και η πλευρά της Πολιτείας δείχνει τη διάθεση και τη βούληση να σκύψει σοβαρά πάνω στα αιτήματα της Αυτοδιοίκησης.

Η συζήτηση ξεκίνησε. Και αυτή τη φορά, πρέπει να πάει μέχρι το τέλος.