Τι θέλει επιτέλους ο Τραμπ;
Η κρίση της Γροιλανδίας φαίνεται να εκτονώνεται μετά τη συμφιλιωτική (τηρουμένων των αναλογιών) παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός και τις αναφορές του σε μια ακαθόριστη συμφωνία για αυξημένη παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή. Τίποτα από όσα συνέβησαν όμως δεν μας έφεραν εγγύτερα στην επίλυση του μεγάλου γρίφου της εποχής μας: τι επιζητεί ο Ντόναλντ Τραμπ στην εξωτερική πολιτική του;
Φυσικά κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο όσο κυριαρχεί η λογική του χάους και της συνεχούς «παραγωγής ιστορίας» ως τακτική του αμερικανού προέδρου, ίσως και αυτοσκοπός του. Μία ημέρα πριν από την παρουσία του Τραμπ στο Νταβός, ο πρωθυπουργός του Καναδά έδωσε έναν λόγο που χαρακτηρίστηκε από τα διεθνή μέσα «ιστορικός», καθώς σηματοδοτούσε «το τέλος μιας εποχής». Μία ημέρα μετά, τα ίδια ακριβώς μέσα ανέλυαν μια συμφωνία για τη Γροιλανδία που κανένας δεν είχε δει και χάρη στην οποία η «διατλαντική συμμαχία κατάφερε να επιβιώσει». Μέσα σε λίγες ώρες, ο λόγος του Μαρκ Κάρνεϊ είχε ξεχαστεί, κάποιοι μάλιστα τον χαρακτήρισαν πρόωρο. Ολα αυτά φυσικά μέχρι τον επόμενο κύκλο κρίσης, και ενώ μέσα στο 2026 ήδη ζήσαμε παραλίγο, αλλά τελικά ίσως όχι και τόσο, «ιστορικές αλλαγές» σε Βενεζουέλα, Ιράν και τώρα Γροιλανδία – την οποία πιθανότατα σε μία εβδομάδα θα έχουμε ξεχάσει τελείως.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επιτύχει κάτι μοναδικό: να κάνει τον υπόλοιπο κόσμο να σκέφτεται περισσότερο ποια είναι η στρατηγική του από ό,τι ενδεχομένως το κάνει ο ίδιος. Η διαίρεση του κόσμου σε σφαίρες επιρροής με τις ΗΠΑ να παίρνουν το Δυτικό Ημισφαίριο, ένας μεγάλος συμβιβασμός με τη Ρωσία, ένας Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος με την Κίνα, όλα αυτά είναι σενάρια που προβάλλονται από άλλους στις πράξεις του αμερικανού προέδρου χωρίς ο ίδιος ποτέ να έχει αναπτύξει σε βάθος μια λογική προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Πίσω από αυτή τη θολή εικόνα, μια εύλογη σκέψη είναι ότι ίσως τελικά δεν υπάρχει σχέδιο, και αν δεν υπάρχει σχέδιο τότε η αδυναμία των ΗΠΑ είναι μεγαλύτερη από όσο φαίνεται. Αδυναμία όχι στους δείκτες στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος, που παραμένουν ασύγκριτοι σε σχέση με κάθε άλλο δυνητικό αντίπαλο κράτος ή συνασπισμό, αλλά σε κάτι πολύ σημαντικότερο. Η καταψήφιση των Δημοκρατικών το 2024 σήμανε την οριστική απόρριψη της συνταγής που στηριζόταν στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, τα ανοιχτά σύνορα και τις στρατιωτικές επεμβάσεις.
Δεδομένων όλων αυτών, ίσως τελικά και το ίδιο το ερώτημα με το οποίο ξεκίνησε αυτό το σημείωμα να είναι λανθασμένο. Ισως έχουμε ξοδέψει υπερβολικά πολύ χρόνο και κόπο για να αποκωδικοποιήσουμε τι θέλουν οι ΗΠΑ, ακριβώς γιατί είχαμε συνηθίσει αυτές να σκέφτονται για λογαριασμό μας. Στον νέο κόσμο, η ισορροπία θα πρέπει να έρθει από αλλού. Το πραγματικό ερώτημα είναι από πού.