Το ΝΑΤΟ προετοιμάζεται για πόλεμο στην Αρκτική – Πώς η Γροιλανδία και τα σχέδια Τραμπ άλλαξαν τη στρατηγική της Συμμαχίας

Πολλά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ εντείνουν την εκπαίδευσή τους σε αρκτικές συνθήκες στη Νορβηγία, τη Φινλανδία και τη Γροιλανδία, σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα των Financial Times. Τον Μάρτιο, περίπου 25.000 στρατιώτες –μεταξύ αυτών 4.000 Αμερικανοί– θα συμμετάσχουν στην άσκηση Cold Response στη βόρεια Νορβηγία, προσομοιώνοντας αεροπορικές, ναυτικές και χερσαίες επιχειρήσεις σε ακραίο ψύχος.

Πέρα από την προσπάθεια να στρέψουν το ενδιαφέρον των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στη ρωσική απειλή, οι Σκανδιναβοί επιδιώκουν να υπογραμμίσουν τη στρατηγική τους αξία στην Ουάσιγκτον. Κρίσιμα σημεία αντιπαράθεσης θεωρούνται το χάσμα GIUK –μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου– και το λεγόμενο χάσμα της Αρκτικής μεταξύ του αρχιπελάγους Σβάλμπαρντ και της νορβηγικής ενδοχώρας, κοντά στη χερσόνησο Κόλα.

Ο υπουργός Άμυνας της Νορβηγίας Τόρε Σάντβικ ανέφερε ότι η Νορβηγία χρησιμοποιεί αναγνωριστικά αεροσκάφη P8, δορυφόρους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, υποβρύχια και φρεγάτες για την επιτήρηση του Bear Gap και άλλων περιοχών. «Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο το ΝΑΤΟ σκέφτεται την υπεράσπιση αυτής της περιοχής σε περίοδο κρίσης. Αλλά, πάνω απ’ όλα, το κάνουμε για να αποτρέψουμε τη Ρωσία», τόνισε.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφραστεί επανειλημμένα για τη Γροιλανδία, επιδιώκοντας την απόκτηση της δανικής επικράτειας. Ωστόσο, μετά τη συμφωνία-πλαίσιο με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ μετέφερε το ενδιαφέρον της συμμαχίας στην ασφάλεια της Αρκτικής – ένα θέμα που οι σκανδιναβικές χώρες προωθούν εδώ και δεκαετίες. «Το ΝΑΤΟ πρέπει να αυξήσει την εμπλοκή του στην Αρκτική», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν. «Η άμυνα και η ασφάλεια στην Αρκτική είναι θέμα ολόκληρης της συμμαχίας».

Για τις πέντε σκανδιναβικές χώρες, όλες μέλη του αρκτικού κύκλου, η συζήτηση αυτή αποτελεί ευκαιρία να επανέλθει η γεωπολιτική προσοχή στη ρωσική απειλή. Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, σχεδόν όλα τα κράτη της Αρκτικής –συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας– είχαν μειώσει τη στρατιωτική τους παρουσία. Οι ΗΠΑ έκλεισαν βάσεις στη Γροιλανδία και την Ισλανδία, όμως η Μόσχα, υπό τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ξεκίνησε νωρίς την αναζωογόνηση της στρατιωτικής και οικονομικής δραστηριότητας στην περιοχή.

Η Ρωσία ενισχύει την παρουσία της στην Αρκτική

Η Ρωσία ελέγχει περίπου το ήμισυ της χερσαίας και θαλάσσιας μάζας της Αρκτικής, διαθέτοντας το μεγαλύτερο αποτύπωμα από τις οκτώ χώρες της περιοχής. Σήμερα λειτουργεί περισσότερες από 40 στρατιωτικές εγκαταστάσεις κατά μήκος των αρκτικών ακτών, περιλαμβανομένων βάσεων, αεροδρομίων, σταθμών ραντάρ και λιμανιών.

Η Αρκτική αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του πυρηνικού δόγματος της Μόσχας. Εκεί εδρεύει ο Βόρειος Στόλος της Ρωσίας, στο Σεβερομόρσκ της χερσονήσου Κόλα, ο οποίος διαχειρίζεται έξι από τα δώδεκα πυρηνικά υποβρύχια της χώρας. «Ο Βόρειος Στόλος, και ιδιαίτερα τα υποβρύχιά του, αποτελεί πυλώνα της στρατηγικής αποτροπής της Ρωσίας. Λόγω της σημασίας του, ο στόλος εξακολουθεί να εκσυγχρονίζεται», ανέφερε ο Όντρεϊ Ντίτριχ, αναλυτής του Ινστιτούτου Μελετών Ασφάλειας της ΕΕ.

Η Ρωσία διατηρεί επίσης υψηλή ετοιμότητα στο πυρηνικό κέντρο δοκιμών της στη Νόβαγια Ζεμλία, όπου τον περασμένο Οκτώβριο δοκίμασε τον πυρηνοκίνητο πύραυλο κρουζ Burevestnik. Παράλληλα, προωθεί τη χρήση της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού, που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη, αν και η εμπορική κίνηση παραμένει περιορισμένη.

Ανησυχία στις σκανδιναβικές χώρες και η απάντηση του ΝΑΤΟ

Οι σκανδιναβικές χώρες παρακολουθούν με ανησυχία τη ρωσική κινητικότητα και ζητούν μεγαλύτερη εμπλοκή του ΝΑΤΟ, παρά τις επιφυλάξεις ορισμένων συμμάχων. «Γνωρίζουμε ότι οι Ρώσοι έχουν μεγαλύτερη δραστηριότητα στο βορρά. Καθώς λιώνουν οι πολικοί πάγοι, η Κίνα αναδεικνύεται ως περιφερειακός ηγεμόνας με παγκόσμια συμφέροντα. Έχουν αυτοανακηρυχθεί ως ένα έθνος σχεδόν στην Αρκτική», δήλωσε ο Σάντβικ.

Ανώτερος αξιωματούχος άλλης σκανδιναβικής χώρας σημείωσε ότι «η συγκέντρωση στρατιωτικών πόρων στη γειτονιά μας είναι μάλλον τεράστια». Ο ναύαρχος Τζουζέπε Κάβο Ντραγκόνε, ανώτατος στρατιωτικός του ΝΑΤΟ, δήλωσε στους Financial Times ότι η Αρκτική παρουσιάζει «μεγάλο ενδιαφέρον» για τη συμμαχία, η οποία θέλει να διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και τις νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες, όπως η εξόρυξη και η ενέργεια.