Πειραματικό φάρμακο για οξύ ισχαιμικό εγκεφαλικό
Ενα νέο πειραματικό φάρμακο με στοχευμένη νευροπροστατευτική δράση παρουσιάζει ενθαρρυντικά πρώιμα αποτελέσματα σε ασθενείς με οξύ ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, σύμφωνα με δεδομένα από μελέτη Φάσης 2a που παρουσιάστηκαν στο 17ο Παγκόσμιο Συνέδριο Εγκεφαλικών (World Stroke Congress, WSC) 2025 στη Βαρκελώνη. Το φάρμακο, με την ονομασία Scp776, βασίζεται στον ινσουλινοειδή αυξητικό παράγοντα 1 (IGF-1), ένα φυσικό μόριο που προστατεύει τους νευρώνες από πολλαπλούς μηχανισμούς βλάβης, όπως το οξειδωτικό στρες, τη φλεγμονή και τη απόπτωση. Παρά το έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον γύρω από τον IGF-1, η κλινική του αξιοποίηση στο εγκεφαλικό έχει περιοριστεί έως σήμερα λόγω του πολύ σύντομου χρόνου ημιζωής του και του κινδύνου ανεπιθύμητων επιδράσεων σε ιστούς εκτός του εγκεφάλου.
Το Scp776 έχει σχεδιαστεί για να υπερκεράσει αυτά τα εμπόδια. Συνδυάζει τον IGF-1 με την annexin V, μια ουσία που προσδένεται στη φωσφατιδυλοσερίνη – μόριο που εκτίθεται στην επιφάνεια σοβαρά τραυματισμένων κυττάρων. Με αυτόν τον τρόπο, το φάρμακο κατευθύνεται εκλεκτικά στον ισχαιμικό εγκεφαλικό ιστό. Παράλληλα, ένα υπόστρωμα αλβουμίνης επιτρέπει την παρατεταμένη δράση του. Η μελέτη Φάσης 2a ARPEGGIO περιέλαβε 119 ασθενείς με οξύ ισχαιμικό εγκεφαλικό λόγω απόφραξης μεγάλου αγγείου, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε ενδαγγειακή θρομβεκτομή.
Η χορήγηση του φαρμάκου πραγματοποιήθηκε έως και 24 ώρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων, με μέσο χρόνο έναρξης θεραπείας τις 11 ώρες. Το Scp776 δόθηκε σε δύο ενδοφλέβιες δόσεις bolus με διαφορά 24 ωρών, ενώ εφαρμόστηκε αυστηρό πρωτόκολλο παρακολούθησης της γλυκόζης, καθώς ο IGF-1 μπορεί να μειώσει τα επίπεδά της στο αίμα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το Scp776 ήταν ασφαλές και καλά ανεκτό, με παρόμοια συχνότητα ανεπιθύμητων ενεργειών σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Εκτός από την ασφάλεια του, αρχικές αναλύσεις αποτελεσματικότητας έδειξαν ευνοϊκές τάσεις υπέρ του φαρμάκου στη βαρύτητα του εγκεφαλικού στις 7 ημέρες, καθώς και στη λειτουργική αποκατάσταση στις 90 ημέρες, σύμφωνα ειδικές κλίμακες εκτίμησης.
Αν και οι διαφορές αυτές δεν ήταν στατιστικά σημαντικές, οι ερευνητές τόνισαν ότι η μελέτη δεν είχε σχεδιαστεί για την απόδειξη αποτελεσματικότητας. Ωστόσο, η συνεπής κατεύθυνση των αποτελεσμάτων υπέρ του Scp776 θεωρείται ιδιαίτερα ενθαρρυντική και υποδηλώνει πιθανό κλινικό όφελος.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών