Η NASA βρήκε «δεύτερη Γη» – Τι ξέρουμε για τον πλανήτη HD 137010 b

Η NASA ανακοίνωσε την ανακάλυψη ενός πιθανού εξωπλανήτη παρόμοιου με τη Γη, ο οποίος εντοπίστηκε στα δεδομένα της αποστολής K2 του τηλεσκοπίου Kepler. Ο πλανήτης, με προσωρινή ονομασία HD 137010 b, φαίνεται να είναι βραχώδης και ελαφρώς μεγαλύτερος από τη Γη, ενώ περιφέρεται γύρω από ένα κοντινό αστέρι.

Σύμφωνα με τη NASA, ο HD 137010 b ολοκληρώνει μια πλήρη τροχιά περίπου κάθε έτος, λαμβάνοντας λιγότερο από το ένα τρίτο της ηλιακής ακτινοβολίας που φτάνει στη Γη. Η αρχική ανίχνευση βασίστηκε σε ένα μόνο πέρασμα μπροστά από το άστρο, γεγονός που καθιστά απαραίτητες περαιτέρω παρατηρήσεις για την επιβεβαίωση ότι πρόκειται πράγματι για πλανήτη.

Η ανακάλυψη, που έγινε από διεθνή ομάδα ερευνητών με τη στήριξη της NASA, παρέχει μια σπάνια ευκαιρία να μελετηθεί ένας πλανήτης με σχεδόν γήινο μέγεθος και μακρά περίοδο περιφοράς γύρω από ένα σχετικά φωτεινό αστέρι. Ο HD 137010 b φαίνεται να βρίσκεται κοντά στο εξωτερικό άκρο της κατοικήσιμης ζώνης του άστρου του — την περιοχή όπου, υπό ορισμένες συνθήκες, θα μπορούσε να υπάρχει υγρό νερό. Ωστόσο, εκτιμάται ότι είναι ψυχρότερος από τον Άρη.

Οι επιστήμονες περιέγραψαν το σήμα ως «ένα γεγονός διάρκειας 10 ωρών από ένα μόνο πέρασμα», επισημαίνοντας πως πρόκειται για τον μικρότερο πλανητικό υποψήφιο που έχει εντοπιστεί από ένα και μόνο τέτοιο συμβάν γύρω από άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο. Από αυτό το μοναδικό πέρασμα υπολόγισαν ότι η ακτίνα του πλανήτη είναι κοντά σε εκείνη της Γης, με περίοδο περιφοράς περίπου ενός έτους, αν και το περιθώριο σφάλματος παραμένει σημαντικό.

Ψυχρός κόσμος σε απόσταση 146 ετών φωτός

Η NASA ανέφερε ότι ο υποψήφιος πλανήτης βρίσκεται σε απόσταση περίπου 146 ετών φωτός από τη Γη και δέχεται λιγότερο από το ένα τρίτο της θερμότητας και του φωτός που λαμβάνει ο πλανήτης μας από τον Ήλιο. Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι η θερμοκρασία της επιφάνειάς του μπορεί να φθάνει τους -68 βαθμούς Κελσίου, παρόμοια με εκείνη του Άρη.

Η ομάδα εντόπισε τον πλανήτη χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της «διέλευσης», δηλαδή την παρακολούθηση μικρών μειώσεων στη φωτεινότητα ενός άστρου όταν ένας πλανήτης περνά μπροστά του. Το φαινόμενο διήρκεσε περίπου 10 ώρες, έναντι 13 ωρών που διαρκεί η διέλευση της Γης μπροστά από τον Ήλιο.

Αναζητώντας επιβεβαίωση

Ένα μόνο πέρασμα δεν επαρκεί για την οριστική επιβεβαίωση ενός εξωπλανήτη. Οι αστρονόμοι χρειάζονται συνήθως πολλαπλές διελεύσεις ή συμπληρωματικά δεδομένα, όπως μετρήσεις ακτινικής ταχύτητας, ώστε να αποκλείσουν ψευδή σήματα από δυαδικά άστρα ή άλλες παρεμβολές. Η NASA σημείωσε ότι θα απαιτηθούν νέες παρατηρήσεις από το ενεργό τηλεσκόπιο TESS ή την ευρωπαϊκή αποστολή CHEOPS, αν και η σχεδόν ετήσια τροχιά του πλανήτη καθιστά δύσκολη την επαναληπτική παρατήρηση.

Ελπίδες και αβεβαιότητες

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 27 Ιανουαρίου στο περιοδικό The Astrophysical Journal Letters και ηγήθηκε ο Alexander Venner του Πανεπιστημίου Southern Queensland, ο οποίος εργάζεται σήμερα στο Ινστιτούτο Αστρονομίας Max Planck. Οι ερευνητές προσομοίωσαν το περιβάλλον του πλανήτη, υποθέτοντας ότι διαθέτει παχιά ατμόσφαιρα, και εκτίμησαν πιθανότητα 40% να βρίσκεται εντός της «συντηρητικής» κατοικήσιμης ζώνης και 51% σε μια ευρύτερη «αισιόδοξη» ζώνη.

Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το σήμα ενδέχεται να είναι ψευδώς θετικό. Ακόμη κι αν ο πλανήτης επιβεβαιωθεί, ο όρος «κατοικήσιμη ζώνη» αναφέρεται μόνο στην απόσταση από το άστρο και όχι στην πραγματική δυνατότητα φιλοξενίας ζωής, καθώς η σύσταση και η ατμόσφαιρά του παραμένουν άγνωστες.

Η κληρονομιά του Kepler

Το τηλεσκόπιο Kepler, που ολοκλήρωσε τη λειτουργία του το 2018, άλλαξε ριζικά την έρευνα για εξωπλανήτες, αποκαλύπτοντας χιλιάδες μέσω επαναλαμβανόμενων διελεύσεων. Η νέα αυτή ανακάλυψη δείχνει πόσο πολύτιμο παραμένει το αρχείο δεδομένων του και πόσο σπάνιο είναι να εντοπιστεί ένας πλανήτης με μέγεθος παρόμοιο της Γης και τροχιά κοντά στο ένα έτος γύρω από αρκετά φωτεινό άστρο ώστε να επιτρέπονται περαιτέρω μελέτες.