Ιλαρά: Από την εξάλειψη στην έξαρση του θανατηφόρου ιού

Αμερική, Καναδάς, Ευρώπη και Αφρική βρίσκονται σε πολύ κρίσιμο στάδιο παρότι υπάρχει ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο εδώ και δεκαετίες. Πριν από λίγε ημέρες μάλιστα 6 χώρες βγήκαν από το καθεστώς εξάλειψης της ασθένειας.

Η ιλαρά είναι μια από τις πιο μεταδοτικές και μολυσματικές ασθένειες και πολλές φορές μπορεί να αποδειχθεί και θανατηφόρα. Οι ρυθμοί με τους οποίους εξαπλώνεται τα δύο τελευταία χρόνια προβληματίζουν τις υγειονομικές αρχές σε πολλές χώρες του κόσμου.

Συναγερμός σε ΗΠΑ και Καναδά  – Τα σοκαριστικά στοιχεία

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που είχαν εξαλείψει την ιλαρά από το 2000, βιώνουν πλέον ένα από τα μεγαλύτερα ξεσπάσματα των τελευταίων δεκαετιών. Το 2025, το CDC κατέγραψε πάνω από 2.200 επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς σε περισσότερες από 40 πολιτείες, με περισσότερες από 40 επιμέρους εξάρσεις. Ενώ μετρά ήδη και 3 θανάτους.

Πολιτείες όπως η Νότια Καρολίνα, Τέξας, Οχάιο, Αριζόνα και Καλιφόρνια είναι μεταξύ των πλέον πληγέντων, με εκτεταμένη διασπορά μεταξύ ανεμβολίαστων κοινοτήτων. Έτσι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να συμπεριληφθούν στην κατηγορία ενδημικής κυκλοφορίας του ιού.

Ενδεικτικό είναι ότι το Τμήμα Υγείας της Νότιας Καρολίνας ανέφερε μέσα στην εβδομάδα ότι έχουν καταγραφεί 434 κρούσματα ιλαράς που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη έξαρση στην πολιτεία, δηλαδή 124 περισσότερα μέσα σε μόλις μερικές ημέρες.

Ενώ όπως είναι γνωστό για τον περιορισμό της μεταδοτικότητας της ασθένειας απαιτείται ποσοστό εμβολιασμού 95%, επιστήμονες αναφέρουν πως υπάρχουν περιοχές όπου το ποσοστό εμβολιασμού των παιδιών για την ιλαρά δεν ξεπερνά το 20% με αποτέλεσμα τα κρούσματα να αυξάνονται ραγδαία.

Αναλόγως δύσκολη η κατάσταση και στον Καναδά. Μόνο την προηγούμενη χρονιά κατεγράφησαν 5.000 κρούσματα ενώ έχουν καταγραφεί και δύο θάνατοι. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, οι θάνατοι αφορούν βρέφη που εκτέθηκαν στον ιό μέσα στη μήτρα και γεννήθηκαν πρόωρα. Η επιδημία στον Καναδά ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2024 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, εξαπλούμενη σε πολλαπλές περιφέρειες.

Ανησυχητικά στοιχεία και στην Ευρώπη

Στην Ευρώπη το 2024 αναφέρθηκαν πάνω από 127 000 κρούσματα ιλαράς. Στον αριθμό περιλαμβάνονται οι 53 χώρες της Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας. Πρόκειται για τον υψηλότερο αριθμό κρουσμάτων από το 1997. Ενώ σε σχέση με το 2023 ο αριθμός των κρουσμάτων είναι αυξημένος κατά 50%. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η αύξηση των κρουσμάτων συνεχίστηκε και το 2025, με εκθέσεις για αυξημένη δραστηριότητα του ιού σε πολλές χώρες.

Χώρες που βγήκαν από το «status εξάλειψης»

Τον Νοέμβριο ο Καναδάς έχασε το status εξάλειψης  της ιλαράς, τερματίζοντας ένα θετικό «σερί» από το 1998.

Στα τέλη Ιανουαρίου 2026 όμως στην λίστα προστέθηκαν 6 ακόμα χώρες αναδεικνύοντας ότι το θέμα είναι Παγκόσμιο. Όπως ανακοινώθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στην λίστα των χωρών που έχασαν το καθεστώς εξάλειψης είναι:

• Ηνωμένο Βασίλειο
• Ισπανία
• Αυστρία
• Αρμενία
• Αζερμπαϊτζάν
• Ουζμπεκιστάν

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο εμβολιασμός κατά της ιλαράς επέτρεψε να αποφευχθούν 56 εκατομμύρια θάνατοι από το 2000 ως το 2021.

Το 2021, ο αριθμός των θανάτων εξαιτίας της ασθένειας υπολογίστηκε σε 128.000 σε όλο τον κόσμο, κυρίως μεταξύ των μη εμβολιασμένων ή ελλιπώς εμβολιασμένων παιδιών κάτω των πέντε ετών.

Για να επιτευχθεί ανοσία στον πληθυσμό χρειάζεται να επιτευχθεί το ποσοστό του 95% όμως παρά τις πολύ σημαντικές επιπτώσεις στον οργανισμό και στις ζωές των πολιτών τα αντιεμβολιαστικά κινήματα συνεχίζουν να προτρέπουν τους πολίτες να εμβολιάσουν τα παιδιά τους.