«Αμαρτωλοι»: Το «φαινόμενο» που πέρασε κάτω από τα ραντάρ

Τελικά, αυτός ο μύθος των ζόμπι, των ζωντανών νεκρών που άρχισε να απασχολεί τον κινηματογράφο στη δεκαετία του 1940, αλλά που το 1968, μετά την ανεπανάληπτη επιτυχία της αντεργκράουντ ταινίας «Η νύχτα των ζωντανών νεκρών» του Τζορτζ Ρομέρο, έγινε για πρώτη φορά πραγματικά pop, φαίνεται ότι καλά κρατεί.

Και πολύ πιθανόν φέτος αυτός ο μύθος θα τιμηθεί και με πολλά Οσκαρ – για πρώτη φορά στην ιστορία αυτών των βραβείων.

Ασε που φέτος, ούτως ή άλλως, τα ζόμπι έχουν ήδη γράψει ιστορία στα Οσκαρ. Με τις 16 υποψηφιότητές της, η ταινία «Αμαρτωλοί» (Sinners) του Ράιαν Κούγκλερ κατάφερε να συγκεντρώσει τις περισσότερες που μία ταινία έχει καταφέρει μόνη της να συγκεντρώσει στην ιστορία του θεσμού. Από τις τέσσερις βασικές κατηγορίες δε (ταινίας, σκηνοθεσίας, ερμηνειών Α’ ρόλου και σεναρίου) μόνο στην κατηγορία του Α’ γυναικείου ρόλου δεν εμφανίζεται.

Βέβαια, από μόνο του αυτό ακούγεται και λίγο σοκαριστικό. Ακούς 16 (!) υποψηφιότητες για βραβεία Οσκαρ και σκέφτεσαι ότι 14 είχε συγκεντρώσει ο «Τιτανικός» που τον ήξεραν και οι πέτρες. Γιατί τώρα, με τις 16 των «Αμαρτωλών», χρειάζεται να καταβάλεις προσπάθεια για να θυμίσεις την ταινία σε ανθρώπους που σε ρωτούν για αυτή.

Μου συνέβη προσωπικά τις προάλλες. Με ρωτούσαν ποια είναι τελικά αυτή η ταινία που διανεμήθηκε στην Ελλάδα τον περασμένο Απρίλιο και πέρασε στο ντούκου; Οι περισσότεροι δεν είχαν ιδέα. Κάποιοι που την είχαν δει μετά βίας τη θυμήθηκαν γιατί την είχαν ξεχάσει.

Βέβαια άλλο οι έλληνες θεατές και άλλο τα μέλη της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, όπου προφανώς κυριάρχησαν οι ψήφοι της κοινότητας των μαύρων. Και μπορεί κανείς να καταλάβει τους λόγους για τους οποίους έγινε κάτι τέτοιο, γνωρίζοντας ότι στη σκληρή αρένα της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας δύσκολα δίνεται η ευκαιρία στους σκηνοθέτες να κάνουν μεγάλες αλλαγές, ειδικά στους μαύρους σκηνοθέτες, ακόμα και σε εκείνους που έχουν κερδίσει το δικαίωμα για τόσο «μεγάλες δηλώσεις», όπως ο Κούγκλερ.

Αλλά φυσικά, όπως πολύ καλά γνωρίζουμε, υπάρχει πάντα ο παράγοντας «χρήμα». Οταν στη μέση μπαίνει το κέρδος, το Χόλιγουντ θα κάνει ό,τι μπορεί ώστε να βγάλει από την μύγα ξίγκι. Οπότε, όχι, τα ζόμπι δεν θα τη γλιτώσουν τόσο εύκολα. Ούτε και εμείς βέβαια.

Τρόμος, μπλουζ, πολιτική

Ετσι, λοιπόν, με τους «Αμαρτωλούς» βρισκόμαστε μπροστά στην αποκρυστάλλωση μιας νέας ιδέας που άκουσον άκουσον: αποπειράται να συνδέσει τα ζόμπι με τα νέγρικα μπλουζ στον αμερικανικό Νότο της δεύτερης δεκαετίας του περασμένου αιώνα, «ποτίζοντας» την όλη ιστορία με λίγη δόση πολιτικής – βλέπε Κου Κλουξ Κλαν.

Ολα αυτά σε ένα φτωχοχώρι του Μισισίπι, τη γενέτειρα δύο δίδυμων μαύρων αδελφών, του Σμόουκ και του Στακ (Μάικλ Μπ. Τζόρνταν), που έχουν περάσει πολλά (Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, υπόκοσμος στο Σικάγο κ.ά.) και επιστρέφουν για να ανοίξουν ένα νυχτερινό κέντρο. To πώς τώρα συνδέονται τα νέγρικα μπλουζ με τα ζόμπι είναι ένα ζήτημα, το οποίο ο σκηνοθέτης Ράιαν Κούγκλερ – που έγινε μεγάλο όνομα μετά την επιτυχία του «Black Panther» –, ενώ δείχνει πραγματικά να το πιστεύει, δεν το διαχειρίζεται και τόσο πειστικά.

Σε άλλο κλίμα κινείται η μισή ταινία και σε άλλο η άλλη μισή. Η σύνδεσή τους σε αφήνει σε μια κατάσταση αμηχανίας (μιλώ προσωπικά), χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο συνδυασμός αυτών των δύο, μπλουζ και μεταφυσικός τρόμος, δεν κινεί σε κάποια σημεία την περιέργεια. Οφείλω λοιπόν να πω ότι κατά τη διάρκεια αυτής της (υπερβολικά μεγάλης για το θέμα της ταινίας – 147′) υπήρξαν στιγμές που το διασκέδασα, αν και αυτές οι σκηνές αφορούσαν κυρίως τον τσαμπουκά με τον οποίο τα δύο μαύρα αδέλφια δείχνουν αποφασισμένα να επιβληθούν στον ρατσιστικό Νότο, τον οποίο θέλουν να αλλάξουν για να παχύνουν το πορτοφόλι τους.

Η σημασία της μουσικής

Μουσικά μιλώντας, έχει γίνει πολλή δουλειά και μάλιστα πολλές από τις μουσικές παραστάσεις της ταινίας ηχογραφήθηκαν ζωντανά στο πλατό, με τα μέλη του καστ να εμφανίζονται δίπλα σε μουσικούς της μπλουζ ενώ έπαιζαν. Ο Ράιαν Κούγκλερ δήλωσε ότι είχε στο μυαλό του το αμερικανικό heavy metal συγκρότημα Metallica όταν παρουσίαζε τους μουσικούς ρυθμούς αλλά και τους ρυθμούς της ιστορίας. «Ηθελα η ταινία να έχει την απλότητα και, ταυτόχρονα, τη βαθιά φύση ενός τραγουδιού μπλουζ. Αλλά ήθελα να έχει την αντίθεση, την ποικιλία και το αναπόφευκτο ενός σπουδαίου τραγουδιού των Metallica, όπως το “One”» (είναι το χαρακτηριστικό τραγούδι από το άλμπουμ του συγκροτήματος του 1988 «And Justice For All»).

Ομως η νύχτα της επίθεσης των ζόμπι είναι μια επανάληψη δεκάδων πανομοιότυπων σκηνών που έχουμε δει σε τόσες ταινίες, παρότι εδώ το ενδιαφέρον κινεί το γεγονός ότι η ρίζα των ζόμπι είναι λευκή, οπότε «εισβάλλει» και το στοιχείο της αλληγορίας. Μάλιστα, τα ζόμπι προτείνουν στους μαύρους μια… συνεργασία για μια καλύτερη «ζωή», στην οποία όλοι θα είναι ίσοι γιατί όλοι θα είναι ζόμπι!

Δεν θα διαφωνήσω στο ότι η φαντασία του Kούγκλερ (που έχει γράψει και το σενάριο) είναι οργιαστική, με το εύρημα της μουσικής να δίνει τον ρυθμό αλλά και έναν τόνο πρωτοτυπίας στο όλο εγχείρημα. Ωστόσο, βλέποντας σκηνές όπως εκείνη όπου τα ζόμπι χορεύουν ιρλανδικούς σκοπούς σαν να βρίσκονται σε μιούζικαλ, σκέφτεσαι ότι η ταινία έχει χάσει το παιχνίδι και καταλήγει γραφική, ταλαντευόμενη ανάμεσα στη σοβαροφάνεια και το γκροτέσκο.