Сунъий интеллектдан энг кўп фойдаланадиган мамлакатлар маълум бўлди

Microsoft’нинг AI Economy Institute эълон қилган “Global AI Adoption in 2025 — A Widening Digital Divide” ҳисоботига кўра, 2025 йилнинг иккинчи ярмида дунё бўйлаб генератив сунъий интеллектдан фойдаланиш яна ўсган. Ҳисоботда “AI diffusion” деган кўрсаткич ишлатилган: бу — маълум даврда генератив AI маҳсулотидан фойдаланган одамлар улуши бўлиб, Microsoft телеметриясига таянади ва кейин ОС/қурилма улуши, интернет қамрови ҳамда аҳоли сонига қараб тузатишлар киритилади.

Ҳисоботнинг энг муҳим хулосаси битта: ўсиш бор, лекин у барчага тенг тақсимланмаяпти. 2025 йил иккинчи ярмида дунё бўйлаб генератив AI’дан фойдаланиш 16,3 фоизга етган (биринчи ярим йилликда 15,1 фоиз эди). Шу билан бирга, “Global North”да улуш 24,7 фоизга чиққан бўлса, “Global South”да 14,1 фоиз даражасида қолган. Яъни фарқ янада очилиб боряпти.

Лидерлар кимлар ва нега улар олдинда

Рейтинг тепасида — рақамли инфратузилма, давлат сиёсати ва аҳоли кўникмалари бир жойда “ишлайдиган” мамлакатлар турибди. Ҳисоботда 2025 йил охирида ишга лаёқатли аҳолининг генератив AI’дан фойдаланиш улуши бўйича биринчи ўрин БААга берилган — 64,0 фоиз. Иккинчи ўрин — Сингапур (60,9 фоиз), учинчи — Норвегия (46,4 фоиз).

Топ-10 қуйидагича келтирилган:

• БАА — 64,0%

• Сингапур — 60,9%

• Норвегия — 46,4%

• Ирландия — 44,6%

• Франция — 44,0%

• Испания — 41,8%

• Янги Зеландия — 40,5%

• Нидерландия — 38,9%

• Буюк Британия — 38,9%

• Қатар — 38,3%

Қизиғи, катта иқтисодиёт “автомат” тарзда тепага чиқавермайди. Масалан, АҚШ инфратузилма ва моделлар ривожида етакчи бўлса ҳам, ҳисоботда у AI’дан фойдаланиш бўйича 24-ўринга тушгани ва ишга лаёқатли аҳоли орасидаги фойдаланиш 28,3 фоиз экани қайд этилган.

Жанубий Корея эса 2025 йилнинг иккинчи ярмида энг катта “сакраш” қилган мамлакат сифатида ажратиб кўрсатилади: 25-ўриндан 18-ўринга кўтарилган, улуш 30 фоиздан ошиб кетгани таъкидланади.

Ўзбекистонда рақамлар нима дейди

Энди бизга тегишли қисм: айрим маҳаллий ва халқаро ОАВлар Microsoft’нинг шу ҳисоботига таянилган ҳолда, 2025 йил охирида Ўзбекистонда генератив AI’дан фаол фойдаланувчилар улуши 6,3 фоизни ташкил этганини ёзмоқда. Уларга кўра, ўсиш ҳам катта эмас: ярим йил ичида 5,7 фоиздан 6,3 фоизга чиққан.

Шу маълумотлар талқинида “пастки ўнлик”ка яқин мамлакатлар қаторида Ўзбекистон ҳам тилга олинади ва айрим манбалар Куба, Афғонистон, Тожикистон, Туркманистон, Камбожа каби давлатлар билан бирга паст кўрсаткичлар гуруҳида қайд этилишини келтиради.

Тўғриси, бу ерда аччиқ ҳақиқат бор: дунёда AI “оддий восита”га айланаётган пайтда, бизда у ҳали ҳам кўпчилик учун “қизиқ ўйинчоқ” ёки умуман бегона нарса бўлиб қоляпти. AI поезд кетяпти, биз эса ҳали билетни қидиряпмиз.

Нима қилиш керак ва 2026 йилда нимани кутамиз?

Ҳисоботнинг умумий руҳи шунга ишора қилади: AI’дан оммавий фойдаланиш фақат интернет борлиги билан эмас, учта омилга боғлиқ бўляпти:

1. рақамли инфратузилма ва қулай сервислар,

2. аҳолининг AI саводхонлиги (оддий, амалий кўникма),

3. давлат ва бизнеснинг реал жорий этиши (мактаб, ишхона, хизматлар).

Ўзбекистон учун 2026 йилда энг тез натижа берадиган йўл — AI’ни “мода” эмас, “асбоб” сифатида оммалаштириш: таълимда (ўқитувчига ёрдамчи), офис ишларида (матн, жадвал, ҳисобот), хизмат кўрсатишда (мурожаатлар, қидирув, консалтинг). Агар AI ҳар куни ишни 10–15 дақиқа тезлатса, одам уни ўзи истаб ишлатади — мажбурлаш шарт эмас.

Хулоса оддий: рейтинг — ҳукм эмас, сигнал. Ҳозир пастда бўлиш — эртага ҳам пастда қолиш дегани эмас. Лекин ҳаракат кечикса, фарқ катталашаверади. 2026 йил — “AI’ни кўриб қўяйлик” деган йил эмас, “ишга туширайлик” деган йил бўлиши керак.