Δεν είναι καλή ιδέα να υποκύπτει κανείς στους εκβιαστές
Σχόλια για την πρώτη επέτειο από την ανάληψη των καθηκόντων του Ντόναλντ Τραμπ γεμίζουν αυτές τις ημέρες τις εφημερίδες. Ενας κοινός παρονομαστής διατρέχει τις περισσότερες αναλύσεις: στην εσωτερική πολιτική, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε ελεύθερη πτώση προς την αυτοκρατορία, ενώ στην εξωτερική πολιτική ο Τραμπ έχει κάνει καθοριστικές κινήσεις που στοχεύουν στην αποδόμηση της βασισμένης σε κανόνες διεθνούς τάξης, την οποία περιφρονεί. Οι χειρισμοί του Τραμπ για να ενσωματώσει με κάθε μέσο – και σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο και τη βούληση του πληθυσμού – το νησί της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρουν άφθονο υλικό για αυτό το δυσοίωνο συμπέρασμα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η ευθεία πρόκληση προς εκείνους που στέκονται εμπόδιο στα σχέδια προσάρτησης. Αυτή τη στιγμή, πρόκειται για τις κυβερνήσεις της Γερμανίας, της Δανίας, της Γαλλίας, της Μεγάλης Βρετανίας και άλλων χωρών, οι οποίες, σε μια συμβολική κίνηση, έχουν στείλει περιορισμένο αριθμό στρατιωτών στο νησί.
Ως αντίποινα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε νέους τιμωρητικούς δασμούς. Ο πρόεδρος θέλει να αποκτήσει το νησί και επικαλείται γι’ αυτό λόγους εθνικής ασφάλειας. Για τον ίδιο, οι συμβάσεις του διεθνούς δικαίου και οι συμμαχικές υποχρεώσεις δεν έχουν καμία σημασία. Στους υποστηρικτές του, ο Τραμπ έχει υποσχεθεί ότι θα κάνει την Αμερική ξανά μεγάλη – και γεωγραφικά μεγαλύτερη. Στον δρόμο προς αυτόν τον στόχο, η Γροιλανδία αποτελεί σε μεγάλο βαθμό ένα ανυπεράσπιστο αντικείμενο.
«Συμφωνήσαμε ότι διαφωνούμε», δήλωσε ο δανός υπουργός Εξωτερικών μετά τις συνομιλίες του στην Ουάσιγκτον. Τις επόμενες εβδομάδες, τα μέρη σκοπεύουν να διαπραγματευθούν για το μέλλον του αρκτικού νησιού. Το γεγονός ότι ο Τραμπ διστάζει να προσαρτήσει το νησί με μια στρατιωτική αιφνιδιαστική ενέργεια – και έτσι να δώσει ταυτόχρονα το τελειωτικό χτύπημα στο ΝΑΤΟ – δεν πρέπει να υπερεκτιμηθεί. Η ανακοίνωση των νέων δασμών κατά των σημαντικότερων συμμάχων του νησιού αποδεικνύει ότι ο Τραμπ επιδιώκει να εκβιάσει την υποταγή τους. Η απειλή με δασμούς αποτελεί τη δοκιμασμένη του μέθοδο. Μέχρι σήμερα, αυτή είχε επιτυχία και στη διαχείριση των ευρωπαίων (ακόμη) συμμάχων. Οι Ευρωπαίοι έχουν αποφύγει τις δημόσιες επικρίσεις κατά του Τραμπ. Το ίδιο συνέβη και στην περίπτωση της αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στη Βενεζουέλα, η οποία – σύμφωνα με την άποψη των ειδικών – παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
Οι απειλές του Τραμπ κατά της κυριαρχίας της Γροιλανδίας δημιουργούν μια νέα – και για το ΝΑΤΟ πρωτοφανή – κατάσταση. Πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι οι ευρωπαίοι πολιτικοί ηγέτες δεν είναι πλέον διατεθειμένοι να αφήνονται να σπρώχνονται πέρα-δώθε σαν μικρά σχολιαρόπαιδα από τον Ντόναλντ Τραμπ. «Δεν είμαστε θύματα εξωτερικών περιστάσεων. Δεν είμαστε πιόνι στα χέρια των μεγάλων δυνάμεων», δήλωσε ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, καλώντας μαζί με άλλους ευρωπαίους ηγέτες σε μεγαλύτερη σύμπλευση ως την καλύτερη απάντηση στις απαιτήσεις που έρχονται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Το αίτημα για αλλαγή τακτικής ακολουθεί τη διαπίστωση ότι η μέχρι τώρα πολιτική – να κερδίσει κανείς την εύνοια του Τραμπ με υποταγή και κολακεία – δεν είχε ιδιαίτερο αποτέλεσμα. Ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης συγκρίνουν τον Τραμπ με αρχηγό της μαφίας, ο οποίος στην εξωτερική πολιτική ενεργεί σαν εκβιαστής προστασίας. Από την εγκληματολογία γνωρίζουμε ότι δεν είναι καλή ιδέα να υποκύπτει κανείς στους εκβιαστές.
Ο δρ Ρόναλντ Μαϊνάρτους είναι κύριος ερευνητής στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)