Μεγάλη Βρεταννία: Κέντρο εξουσιών και ζυμώσεων
Το σύνολο της Μεγάλης Βρεταννίας (Grande Bretagne) στην Πλατεία Συντάγματος θα μπορούσε από μόνο του να περιγράψει ένα τοπόσημο της πρωτεύουσας. Κυριολεκτικά ένα κέντρο εξουσιών και βέβαια ένα κτίριο συνδεδεμένο με τέτοιο τρόπο με τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας που προφανώς το καθιστά μέρος της. Τα πάντα έχουν διαδραματιστεί στο Σύνταγμα και σε απόσταση αναπνοής ή και εντός της Μεγάλης Βρεταννίας (ΜΒ).
Υπάρχουν επεισόδια της Ιστορίας τα οποία έχουν εξελιχθεί στο εσωτερικό του ιστορικού ξενοδοχειακού συγκροτήματος, ακόμα και στα υπόγειά του. Με μια διασταλτική έννοια του όρου αυτό που λέμε «κέντρο εξουσιών» ή στέκι πολιτικών θα μπορούσε να είναι το σύνολο των χώρων του κτιρίου.
Αυτό ισχύει και σήμερα. Από το σημερινό roof garden, το εστιατόριο στο ισόγειο, το καλά προστατευμένο cigar bar με το αίθριό του – στέκι σήμερα όλου του επίσημου πολιτικού τόξου – μέχρι τις σουίτες που ενίοτε κλείνονται από επίσημους προσκεκλημένους για διαμονή ή και για συναντήσεις, η Μεγάλη Βρεταννία αποτελεί πόλο συνομιλίας και συνδιαμόρφωσης γεγονότων.
Πάντα εδώ και για δεκαετίες συγκεντρώνονταν πολιτικοί, και μάλιστα στο ανώτατο επίπεδο. Βασιλικοί γάμοι, πολιτειακοί και πολιτικοί ηγέτες (από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Τσόρτσιλ ως τον Μπιλ Κλίντον), συναντήσεις παρασκηνίου και προσκηνίου, μυστικά ραντεβού που καθόρισαν τα πάντα.
Ολα ήταν αναπόσπαστα μέρη της μυθολογίας του εμβληματικού κτιρίου, το οποίο φωτίζεται τη νύχτα και συνομιλεί με τις εξουσίες σε απόσταση αναπνοής από τη Βουλή, από το υπουργείο Εξωτερικών και από το Προεδρικό Μέγαρο.
Πρόσωπα – κλειδιά στην ιστορία της Μεγάλης Βρεταννίας είναι βέβαια ο Ευστάθιος Λάμψας, που μετά τις σπουδές του στο Παρίσι και σε σύμπραξη με τον Σάββα Κέντρο εξελίσσουν την αρχική ΜΒ σε έναν εντυπωσιακό πόλο υπό την έννοια των υπηρεσιών και της λάμψης. Το σημείο εκκίνησης είναι το 1874, αλλά η απόφαση και η πρωτοβουλία επιχειρηματικού τύπου του Λάμψα αρχίζουν να ξεδιπλώνονται από το 1880.
Τότε οι επάλληλες αναβαθμίσεις σε όλα τα επίπεδα το καθιστούν ένα σημείο αναφοράς. Και όχι απλώς ένα μοντέρνο κοσμικό εντευκτήριο, αλλά και ένα από τα καλύτερα ξενοδοχεία της Ευρώπης σε πολυτέλεια. Και μια τομή στον τουρισμό. Υπήρξε ένα από τα πρώτα μεγάλα κτίρια που ηλεκτροδοτήθηκαν στην Αθήνα κι ένα μέρος το οποίο συγκέντρωσε την υπό συγκρότηση αστική τάξη, ξένους προσκεκλημένους, πρίγκιπες, βασιλείς, περιηγητές. Εδώ έγιναν βασιλικοί γάμοι – οι νεότεροι που σήμερα εβδομηνταρίζουν ή ογδονταρίζουν θυμούνται τον γάμο του τέως μονάρχη Κωνσταντίνου με την Αννα Μαρία το 1964.
Και από εδώ πέρασε η Σάρα Μπερνάρ ή το ξενοδοχείο έγινε το κατάλυμα και ο κόμβος για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 που τόσο πίστεψε ο Λάμψας. Μετά το 1900 ο Λάμψας συμπράττει με τον εξ απορρήτων τού Ελευθέριου Βενιζέλου και σπουδαίο δημοσιογράφο Θόδωρο Πετρακόπουλο.
Ο τελευταίος παντρεύεται την κόρη του Λάμψα, τη Μαργαρίτα, και η ΜΒ εξελίσσεται και άλλο κάτω από την μπαγκέτα και τις ιδέες του(ς).
Η Ιστορία, όπως είπαμε, γράφεται εδώ. Από τα σκαλιά της το 1940 ο Ιωάννης Μεταξάς ανακοινώνει τον πόλεμο. Στο υπόγειό της σχεδιάζονται οι πολεμικές επιχειρήσεις, επιτάσσεται στην Κατοχή, αλλά και γίνεται έδρα της εξόριστης κυβέρνησης μετά το 1944.
Παραλίγο να υπάρξει και κάτι στα Δεκεμβριανά που με βεβαιότητα θα άλλαζε πολλά στη νεότερη ιστορία, όταν επίλεκτη ομάδα του ΕΑΜ τοποθέτησε εκρηκτικά στο υπόγειο, αλλά, είτε από μια προσεκτική και τυχερή περίπολο των Βρετανών είτε από μια διαρροή πληροφορίας, το σχέδιο δεν εκπληρώθηκε ποτέ.
Ετσι κι αλλιώς ο Τσόρτσιλ – που τότε είχε επισκεφθεί την Αθήνα – δεν έμενε εκείνη την περίοδο στη ΜΒ, έμεινε όμως μετά, όταν η Ελλάδα είχε περάσει καθολικά στον δυτικό άξονα και ήλθε εκ νέου. Δεν χτύπαγε η καρδιά γεγονότων μόνο τέτοιου βεληνεκούς εδώ.
Καλλιστεία, κοσμικοί χοροί και πρόσωπα όπως η Σοφία Λόρεν, η Ελίζαμπεθ Τέιλορ, η Μαρία Κάλλας έχουν μείνει στις σουίτες του ξενοδοχείου. Ελληνες δημοσιογράφοι και όλος ο ξένος Τύπος σύχναζαν στο εστιατόριο, στο λόμπι και ανέπτυσσαν το ρεπορτάζ τους.
Ακόμη και σε δύσκολες στιγμές, όπως τότε που οι ιδιοκτήτες αναγκάστηκαν, λόγω των αντιβρετανικών διαδηλώσεων της δεκαετίας του ‘50 για την Κύπρο, να αφαιρέσουν την ταμπέλα της ΜΒ.
Στέκι πολιτικών και του πνευματικού κόσμου θεωρείτο για δεκαετίες βέβαια το GB Corner. Yποδειγματικό μπιστρό, οι νεότεροι το μάθαμε λόγω των δερμάτινων καναπέδων, του αστικού κλίματος, της απίθανης σαλάτας του Καίσαρα ή της κρεμμυδόσουπας.
Τη δεκαετία του ‘80, εδώ καθόταν συχνά ο Ελύτης, η παρέα του Νίκου Γκάτσου, όταν ενάλλασσε το στέκι με τον Φλόκα, και στα 90s ο συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός που οργάνωνε εδώ τις εκπομπές του σχετικά με το βιβλίο για την ΕΡΤ.
Και οι βελτιώσεις και οι μετασκευές της ΜΒ συνεχίστηκαν στην αλλαγή του αιώνα (ιδιοκτησία Λασκαρίδη), ενώ οι σκληρές στιγμές της επίσκεψης Κλίντον ή των Μνημονίων έλαβαν χώρα στο Σύνταγμα, άρα υπό το βλέμμα της ΜΒ.
Το αφήγημά της έχει αποτυπωθεί σε έξοχο λεύκωμα – τόμο του ιστορικού δρος Αγγελου Βλάχου αλλά και σε ντοκιμαντέρ του Θόδωρου Παπαδουλάκη.
Ενα αφήγημα εν κινήσει