Γροιλανδία: Το οικονομικό «μπαζούκα» και οι βάσεις, τα όπλα της ΕΕ απέναντι στον Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιθυμεί τη Γροιλανδία, και αυτή η επιθυμία προκαλεί μια εκρηκτική διαμάχη εντός του ΝΑΤΟ. Τη θέμα αναλύει σε άρθρο του ο Economist. Όπως είναι γνωστό ο πρόεδρος των ΗΠΑ, δήλωσε στις 17 Ιανουαρίου ότι θα επιβάλει δασμούς 10% στις εισαγωγές από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που είχαν στείλει στρατεύματα εκεί δύο ημέρες νωρίτερα στη Γροιλανδία. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες διεμήνυσαν ότι δεν θα τους εκφοβίσει.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να καταφύγει σε μέτρα «μπαζούκα»: οικονομικές κυρώσεις και εισαγωγή εμπορικών δασμών. Αλλά υπάρχει και ο «τρίτος ευρωπαϊκός δρόμος» που θα μπορούσε «να κόψει την όρεξη» του Τραμπ: η απειλή κατάργησης των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στο έδαφός της για να ασκήσει πίεση τις ΗΠΑ για το μέλλον της Γροιλανδίας.

Σύμφωνα με το περιοδικό, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για την Ουάσινγκτον να προβάλει τη στρατιωτική της ισχύ στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή χωρίς πρόσβαση σε ευρωπαϊκές στρατιωτικές βάσεις όπως τη Ράμσταϊν. Για παράδειγμα, η επιτυχία των πρόσφατων κατασχέσεων πετρελαιοφόρων στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας εξαρτιόταν άμεσα από την πρόσβαση σε πόρους σε βρετανικά στρατιωτικά αεροδρόμια.

Σημειώνεται ότι η ικανότητα του Λευκού Οίκου να παρακολουθεί και να αντιμετωπίζει τις απειλές στην Αρκτική θα απαιτήσει τη συνεργασία με τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νορβηγία, καθώς και άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ. Το περιοδικό σημειώνει ότι μια αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ είναι απίθανη, καθώς θα απαιτούσε από την ΕΕ να αυξήσει γρήγορα τις στρατιωτικές δαπάνες λόγω της εξάρτησής της από τα αμερικανικά στρατεύματα και τον στρατιωτικοβιομηχανικό τομέα. Επιπλέον, ένας εμπορικός πόλεμος θα επιβάρυνε τεράστιους προϋπολογισμούς της ΕΕ.

Ο Δανός υποστράτηγος Σόρεν Άντερσεν, σημερινός διοικητής της Κοινής Αρκτικής Διοίκησης (Joint Arctic Command – Arktisk Kommando) της Δανίας, με έδρα το Νούουκ της Γροιλανδίας, δήλωσε στο CNN ότι τα γυμνάσια και οι ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις θα συνεχίζουν να αυξάνονται Ο Άντερσεν εξέφρασε την απογοήτευσή του για τη σημερινή κατάσταση, δεδομένου ότι 52 Δανοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους στο Αφγανιστάν στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

«Ευρωπαϊκό μπαζούκα»

Το λεγόμενο «μπαζούκα» ή αλλιώς Μέσο Καταστολής Καταναγκασμού της ΕΕ (Anti-Coercion Instrument – ACI), προσφέρει μια σειρά από τιμωρητικά μέτρα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον εμπορικών αντιπάλων που προσπαθούν να απειλήσουν το μπλοκ. Μεταξύ αυτών είναι οι περιορισμοί στις επενδύσεις και στην πρόσβαση σε προγράμματα δημοσίων συμβάσεων, καθώς και τα όρια προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Τα μέτρα δεν περιορίζονται μόνο στους δασμούς, αλλά και στην πνευματική ιδιοκτησία, σε εμπορικούς περιορισμούς, πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις και τις αγορές και περιορισμούς επενδύσεων, ενώ δεν απαιτείται ομόφωνη απόφαση όλων των κρατών-μελών για την ενεργοποίηση των αντιμέτρων, αλλά αρκεί μια ειδική πλειοψηφία.

Μάλιστα όπωw έγινε γνωστό σήμερα Κυριακή ο Εμανουέλ Μακρόν σκοπεύει να εισηγηθεί, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ενεργοποίηση του μηχανισμού που επιτρέπει στις Βρυξέλλες να λαμβάνουν οικονομικά αντίμετρα κατά τρίτων χωρών οι οποίες ασκούν πιέσεις στα κράτη μέλη για να επηρεάσουν τις πολιτικές τους αποφάσεις. Σύμφωνα με κύκλους της γαλλικής προεδρίας, ο Γάλλος πρόεδρος βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με τους Ευρωπαίους ομολόγους του, «με στόχο τον συντονισμό της ευρωπαϊκής απάντησης στις απαράδεκτες δασμολογικές απειλές του αμερικανού προέδρου Τραμπ».

Politico: Η Ευρώπη για πρώτη φορά εξετάζει σκληρή απάντηση στον Τραμπ για τους δασμούς λόγω Γροιλανδίας

Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε χώρες που έχουν δείξει υποστήριξη στη Γροιλανδία φέρνει τις διατλαντικές σχέσεις σε κρίσιμο σημείο, όπως επισημαίνει το Politico την Κυριακή, μόλις λίγες ώρες μετά τις ανακοινώσεις του Αμερικανού προέδρου. Οι ηγέτες της ΕΕ εξετάζουν πλέον αντίποινα προς την Ουάσιγκτον, κάτι που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδιανόητο.

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι έως τώρα οι Ευρωπαίοι είχαν αποδεχθεί τις αμφιταλαντεύσεις του Τραμπ σχετικά με την υποστήριξη προς την Ουκρανία, την πίεση για την αποδοχή άνισων εμπορικών συμφωνιών και την απαίτηση αύξησης των δαπανών για την άμυνα, καθώς ο κίνδυνος αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ θεωρούνταν μεγαλύτερος από οποιαδήποτε κακή συμφωνία.

Τώρα όμως, οι ευρωπαϊκοί κύκλοι δέχονται όλο και πιο έντονες πιέσεις να εγκαταλείψουν την ήπια στάση τους και να προετοιμαστούν για αντιπαράθεση, ιδιαίτερα μετά την επιβολή των δασμών από τον Τραμπ, αμέσως μετά τη συμφωνία της ΕΕ με τις χώρες του Mercosur.

Μια από τις επιλογές που προτείνουν κεντρώοι και αριστεροί πολιτικοί είναι η Ευρώπη να αξιοποιήσει το Μέσο κατά της Εξαναγκαστικής Πρακτικής, το λεγόμενο «μπαζούκα» της ΕΕ. Πρόκειται για ένα ισχυρό εργαλείο εμπορικών αντιποίνων, αρχικά σχεδιασμένο για να αποτρέπει την εκφοβιστική τακτική της Κίνας, που επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλει δασμούς και περιορισμούς στις επενδύσεις σε χώρες που παραβιάζουν τους κανόνες.

«Είμαι πεπεισμένος ότι δεν πρέπει να υποχωρήσουμε», δήλωσε ο Jérémie Gallon, πρώην Γάλλος διπλωμάτης και νυν ανώτερος διευθύνων σύμβουλος στην McLarty Associates, μια διεθνή εταιρεία στρατηγικής συμβουλευτικής με έδρα την Ουάσινγκτον. «Η αντίσταση σε μια νέα προσπάθεια ταπείνωσης και υποτέλειας είναι ο μόνος τρόπος για να μπορέσει η Ευρώπη επιτέλους να επιβληθεί ως γεωπολιτικός παράγοντας».

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός δήλωσε ότι είπε στον Τραμπ ότι οι δασμοί είναι «λάθος»

Η Ιταλία μπορεί να μην είναι μία από τις χώρες που απειλούνται με νέους δασμούς από τις ΗΠΑ, αλλά αυτό δεν εμπόδισε την πρωθυπουργό της να πει στον Ντόναλντ Τραμπ τι πιστεύει για την απόφασή του.

Η Τζιόρτζια Μελόνι δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια επίσκεψής της στη Νότια Κορέα σήμερα το πρωί ότι δεν συμφωνεί με την ανακοίνωση του Τραμπ για τους δασμούς και ότι η κίνηση αυτή ήταν «λάθος».

«Η πρόβλεψη για αύξηση των δασμών σε βάρος των χωρών που έχουν επιλέξει να συμβάλουν στην ασφάλεια της Γροιλανδίας είναι λάθος και δεν συμφωνώ με αυτήν», είπε.

Η Μελόνι αποκάλυψε ότι μίλησε με τον Τραμπ πριν από λίγες ώρες και του είπε τη γνώμη της για το θέμα.

«Νομίζω ότι ήταν πρόθυμος να ακούσει, αλλά μου φαίνεται ότι από την αμερικανική πλευρά, το μήνυμα που έφτασε από αυτή την πλευρά του Ατλαντικού δεν ήταν σαφές».

Δεν αποκάλυψε την αντίδραση του Τραμπ στα λόγια της. Η Μελόνι υποθέτει ότι πιθανόν υπήρξε «πρόβλημα κατανόησης και επικοινωνίας» μεταξύ της Ευρώπης και των ΗΠΑ σχετικά με την απόφαση αρκετών ευρωπαϊκών κρατών να αποστείλουν περιορισμένο αριθμό στρατευμάτων στη Γροιλανδία.

Η απόφαση αυτή, τονίζει, δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως «αντιαμερικανική». Επομένως, «ο διάλογος πρέπει να ξαναρχίσει και να αποφευχθεί η κλιμάκωση». 

Κοινή ανακοίνωση στήριξης οκτώ ευρωπαϊκών κρατών σε Δανία και Γροιλανδία

Οκτώ Ευρωπαϊκά κράτη εξέφρασαν, σε μια κοινή ανακοίνωση που εξέδωσαν σήμερα, την αλληλεγγύη τους προς το βασίλειο της Δανίας και τους πολίτες της Γροιλανδίας, μετά την απειλή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει την αρκτική νήσο.

«Ως μέλη του ΝΑΤΟ, δεσμευόμαστε στην ενίσχυση της ασφάλειας της Αρκτικής στο πλαίσιο ενός κοινού διατλαντικού συμφέροντος», δηλώνουν η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία και η Βρετανία στην ανακοίνωση.

«Οι δασμολογικές απειλές υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις και διακινδυνεύουν μια επικίνδυνη καθοδική πορεία», τονίζεται στην ανακοίνωση.