Επιστολική ψήφος: Ώρα για το επόμενο μεγάλο βήμα
Η εφαρμογή της επιστολικής ψήφου στις πρόσφατες ευρωεκλογές ήταν μια από τις μεγαλύτερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών για την ενίσχυση της συμμετοχής στη κορυφαία δημοκρατική διαδικασία. Για πρώτη φορά η ελληνική Πολιτεία, έδωσε τη δυνατότητα σε κάθε έναν εκλογέα που το επιθυμεί να μπορεί να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα με έναν σύγχρονο, ασφαλή και λειτουργικό τρόπο.
Το σύστημα της επιστολικής ψήφου σχεδιάστηκε με βασική προτεραιότητα την αξιοπιστία, τη μυστικότητα και τη διαφάνεια της εκλογικής διαδικασίας. Μέσα από συγκεκριμένες δικλίδες ασφαλείας, πιστοποιημένες διαδικασίες ταυτοποίησης και αυστηρά χρονοδιαγράμματα, διασφαλίζεται ότι η ψήφος παραμένει προσωπική, μυστική και αδιάβλητη. Παράλληλα, αξιοποιήθηκε η διεθνής εμπειρία, καθώς η επιστολική ψήφος εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες σε πολλές ευρωπαϊκές και ανεπτυγμένες δημοκρατίες με αποδεδειγμένη επιτυχία.
Τώρα είναι η ώρα για το επόμενο μεγάλο βήμα: Την καθιέρωση της επιστολικής ψήφου για τους εκτός επικρατείας εκλογείς και για τις εθνικές εκλογές.
Η ελληνική διασπορά αριθμεί εκατοντάδες χιλιάδες εκλογείς, οι οποίοι μέχρι σήμερα είτε αδυνατούσαν να ψηφίσουν είτε αντιμετώπιζαν σοβαρά εμπόδια, όπως μεγάλες αποστάσεις από εκλογικά τμήματα, υψηλό κόστος μετακίνησης και περιορισμένες δυνατότητες συμμετοχής. Η επιστολική ψήφος έρχεται να άρει αυτές τις ανισότητες, κατοχυρώνοντας στην πράξη την αρχή της καθολικότητας της ψήφου και ενισχύοντας τον ενεργό δεσμό των αποδήμων με την πατρίδα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η άρση των περιορισμών (διαμονή 2 ετών στην Ελλάδα τα τελευταία 35 έτη και υποβολή φορολογικής δήλωσης) που ψήφισε με μεγάλη πλειοψηφία η Βουλή μετά τις εκλογές του 2023, διευκολύνει, σαφώς, τους εκλογείς αλλά δεν εγγυάται ότι θα μπορούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα κοντά στον τόπο κατοικίας, αποφεύγοντας μεγάλες και κοστοβόρες μετακινήσεις, καθώς χρειάζονται τουλάχιστον 40 εκλογείς για να συσταθεί εκλογικό τμήμα σε κοντινή απόσταση, προκειμένου να διασφαλιστεί η μυστικότητα της ψήφου.
Στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου του 2023, 17.365 εκλογείς εκτός της ελληνικής επικράτειας άσκησαν το εκλογικό τους δικαίωμα, με τον αριθμό αυτό να διπλασιάζεται στις ευρωεκλογές του Ιουνίου του 2024 (36.645 εκλογείς εκτός επικράτειας) με την εφαρμογή της επιστολικής ψήφου. Συγκρίνοντας δε τον αριθμό των ψηφισάντων των ευρωεκλογών του 2024 με την αντίστοιχη εκλογική αναμέτρηση του 2019, ο αριθμός ήταν υπερτριπλάσιος (36.645 εκλογείς το 2024 – 11.792 εκλογείς το 2019).
Στο πλαίσιο αυτό, και έχοντας την πρόσφατη εμπειρία, όλα τα κόμματα θα κληθούν να τοποθετηθούν υπεύθυνα, όχι απέναντι στην πρόταση της κυβέρνησης, αλλά απέναντι σε κάθε έναν εκλογέα που βρίσκεται στο εξωτερικό και θέλει να συμμετάσχει ενεργά για την ανάδειξη της Βουλής της πατρίδας του. Αυτό άλλωστε επιτάσσει και το Σύνταγμα, επιφυλάσσοντας ειδική αυξημένη πλειοψηφία των 2/3 των βουλευτών προκειμένου να γίνει αυτή η σημαντική μεταρρύθμιση πραγματικότητα. Και βεβαίως, κάθε πρόταση που μπορεί να ενισχύσει την όλη διαδικασία είναι κάτι παραπάνω από ευπρόσδεκτη.
Σε τελική ανάλυση, η επιστολική ψήφος για τους εκτός επικρατείας εκλογείς δεν είναι απλώς μια τεχνική αλλαγή. Είναι μια βαθιά δημοκρατική τομή, που ενισχύει την ισότητα, τη συμμετοχή και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Είναι ένα μήνυμα ότι η ελληνική Δημοκρατία εξελίσσεται, ακούει και συμπεριλαμβάνει όλους τους πολίτες της, όπου κι αν αυτοί ζουν.