Η Βενεζουέλα δείχνει τον δρόμο;

Αν υπήρχε και η παραμικρή αμφιβολία ότι η αμερικανική ηγεσία επιθυμεί να τ’ αλλάξει όλα στις διεθνείς σχέσεις, η πρωτοχρονιάτικη επιχείρηση στη Βενεζουέλα τη διέλυσε. Το ερώτημα που πλέον θα πρέπει να μας απασχολεί είναι αν αυτό το νέο πρότυπο διεθνούς συμπεριφοράς θα γενικευθεί σε παγκόσμια κλίμακα. Για την αμερικανική ήπειρο, η αντίληψη περί δικαιώματος ελέγχου των κρατών της είναι δεδομένη όπως πιστοποιήθηκε και από την ανάρτηση του State Department, «This is Our Hemisphere».

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στη δική μας ήπειρο, θα πρέπει να απασχολήσει τις ηγεσίες της αν η αμερικανική συμπεριφορά θα είναι η ίδια. Αν δηλαδή, η ευθεία αμφισβήτηση της έννοιας της κυριαρχίας χώρας – μέλους της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, όπως η Δανία, αποκαλύπτει μια γενική τοποθέτηση ή αν είναι μεμονωμένη περίπτωση – ακόμη και να είναι, συνιστά εφιαλτικό ενδεχόμενο. Και θα πρέπει να τις απασχολήσει πριν από την εκδήλωση των αμερικανικών προθέσεων. Γιατί δεν έχουμε πλέον θέσεις αποτυπωμένες σε κείμενα στρατηγικής, έχουμε πράξεις. Να θυμίσουμε ότι στη Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο, η θέση για τη Λατινική Αμερική ήταν σαφής, επιστροφή στο δόγμα Μονρόε. Αλλά εξίσου σαφής ήταν και η θέση για την Ευρώπη:

Πρώτον, ότι βαδίζει σε εξαφάνιση αν δεν αντιμετωπίσει τη μετανάστευση και δεν επιστρέψει στις παραδοσιακές της αξίες.

Δεύτερον, ότι αυτό μπορούν να το πετύχουν μόνο οι πατριωτικές δυνάμεις και γι’ αυτό θα πρέπει να έρθουν στην εξουσία – άρα θα επιδιωχθεί η ενίσχυσή τους για να το πετύχουν.

Τρίτον, ότι η Ευρώπη μπορεί να εισέλθει σε πόλεμο με τη Ρωσία αν δεν βρεθεί ένα modus vivendi – υπέρ ποιας πλευράς ας αναρωτηθούμε.

Αν αθροίσουμε αυτές τις επίσημες θέσεις, δεν υπάρχει δικαιολογία για έκπληξη. Εχουν καταγραφεί με τον σαφέστερο τρόπο. Είναι για τον λόγο αυτό απορίας άξιο ότι μόνο πέντε χώρες της ΕΕ – και όχι το σύνολο των 27 – εξέφρασαν με κοινή δήλωση την αντίθεσή τους στις αμερικανικές αξιώσεις στη Γροιλανδία. Απούσα ήταν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενώ συνυπέγραψαν η Βρετανία και η ίδια η Γροιλανδία.

Η περίπτωση της Γροιλανδίας πρέπει να απασχολήσει πολύ σοβαρά τους ευρωπαϊκούς θεσμούς καθώς η πραγματοποίηση της απειλής Τραμπ θα οδηγήσει στην κατάργησή τους.

Πολύ απλά: ενδεχόμενη στρατιωτική επέμβαση από μία χώρα του ΝΑΤΟ (ΗΠΑ) σε άλλη (Δανία) θα οδηγήσει σε παράλυσή του. Το κενό αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση και άλλες χώρες – μέλη, βλ. Ελλάδα, Τουρκία. Μπορεί επίσης να εκληφθεί ως ευκαιρία από τη Ρωσία να πραγματοποιήσει επίθεση εναντίον χωρών του ΝΑΤΟ αφού δεν θα υπάρχει δυνατότητα αντίδρασης. Μια τέτοια κλιμάκωση θα οδηγήσει σε παγκόσμιο πόλεμο καθώς αντίστοιχης κλίμακας ενέργειες σε ευρωπαϊκό έδαφος έχουν να συμβούν από την εποχή της προέλασης της ναζιστικής Γερμανίας.

Αν η Ευρωπαϊκή Ενωση ήταν έτοιμη να υποκαταστήσει το ΝΑΤΟ αμυντικά, θα μπορούσαν τα πράγματα να μην εξελιχθούν έτσι. Αλλά δεν είναι και οι ΗΠΑ το γνωρίζουν. Οι ευρωπαϊκές χώρες δεν μπορούν να συγκρουσθούν με τις ΗΠΑ, επομένως είναι αναγκασμένες να αναζητήσουν ένα modus vivendi ακόμη και συμβιβαζόμενες με παράλογες απαιτήσεις. Αλλά αυτό θα σημαίνει διολίσθηση της ΕΕ σε κατάσταση αποδυνάμωσης και τελικά διάλυσης. Ναι, εκεί οδηγούμαστε χωρίς υπερβολή αν η Ευρώπη δεν αντιδράσει τώρα.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων