ΕΕ – Mercosur: Πράσινο φως στη συμφωνία που διχάζει την Ευρώπη – Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τις χώρες του Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη και Ουρουγουάη), σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ που επικαλείται το Politico. Η συμφωνία συγκέντρωσε την απαιτούμενη πλειοψηφία των κρατών-μελών και πλέον προχωρά προς υπογραφή.

Ωστόσο, αρκετές χώρες αντιτάχθηκαν στη συμφωνία. Η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία ψήφισαν κατά, ενώ το Βέλγιο επέλεξε να απέχει.

Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν προθεσμία έως τις 6 μ.μ. της Παρασκευής (ώρα Ελλάδας) για να υποβάλουν τυχόν ενστάσεις. Παράλληλα, εγκρίθηκαν πρόσθετα μέτρα προστασίας για τη ευρωπαϊκή γεωργία, τα οποία θα ενεργοποιούνται σε περίπτωση απότομης αύξησης εισαγωγών από τις χώρες του Mercosur.

Σύμφωνα με τους ίδιους διπλωμάτες, οι πρεσβευτές των κρατών-μελών της ΕΕ ενέκριναν τα μέτρα αυτά, ζητώντας ανωνυμία λόγω της ευαισθησίας του θέματος.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναμένεται να ταξιδέψει στην Παραγουάη την επόμενη εβδομάδα για την υπογραφή της συμφωνίας.

Οφέλη και βασικά σημεία της συμφωνίας

Η Mercosur θα καταργήσει δασμούς στο 91% των εξαγωγών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, μέσα σε 15 χρόνια, ενώ η ΕΕ θα αφαιρέσει σταδιακά δασμούς στο 92% των εξαγωγών της Mercosur σε διάστημα έως 10 ετών.

Επιπλέον, η Mercosur θα καταργήσει δασμούς σε προϊόντα αγροτικής προέλευσης της ΕΕ, όπως το κρασί (27%) και τα οινοπνευματώδη (35%). Για πιο ευαίσθητα προϊόντα, όπως το βόειο κρέας, η ΕΕ θα αυξήσει τις ποσοστώσεις εισαγωγής κατά 99.000 τόνους, ενώ η Mercosur θα παραχωρήσει στην ΕΕ αδασμολόγητη ποσόστωση 30.000 τόνων για τυριά.

Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης ποσοστώσεις για πουλερικά, χοιρινό, ζάχαρη, αιθανόλη, ρύζι, μέλι, καλαμπόκι και γλυκό καλαμπόκι. Οι επιπλέον εισαγωγές αντιστοιχούν μόλις στο 1,6% της κατανάλωσης βοείου κρέατος και 1,4% των πουλερικών στην ΕΕ.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναγνώριση περίπου 350 γεωγραφικών ενδείξεων, ώστε να προστατεύονται ευρωπαϊκά προϊόντα όπως η ΦΕΤΑ από απομιμήσεις.

Τα επιχειρήματα των υποστηρικτών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία υποστηρίζουν ότι η συμφωνία προσφέρει εναλλακτική στρατηγική απέναντι στην εξάρτηση από την Κίνα, ειδικά για κρίσιμες πρώτες ύλες όπως το λίθιο. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα απαλλάξει τις ευρωπαϊκές εξαγωγές από δασμούς ύψους άνω των 4 δισ. ευρώ ετησίως.

Η Κομισιόν τονίζει ότι η ΕΕ θα αποκτήσει προβάδισμα έναντι άλλων εμπορικών εταίρων, καθώς οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα μπορούν να συμμετέχουν σε δημόσιους διαγωνισμούς στις χώρες της Mercosur με ίσους όρους.

Οι αντιδράσεις και οι περιβαλλοντικές ανησυχίες

Αγρότες και περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις. Οι ευρωπαίοι παραγωγοί φοβούνται ότι θα πλημμυρίσει η αγορά με φθηνά προϊόντα, κυρίως βόειο κρέας, που δεν πληρούν τα αυστηρά πρότυπα της ΕΕ για την ασφάλεια τροφίμων και το περιβάλλον.

Η Κομισιόν διαβεβαιώνει ότι τα ευρωπαϊκά πρότυπα δεν θα χαλαρώσουν, ενώ η συμφωνία περιλαμβάνει δεσμεύσεις για την αποτροπή αποψίλωσης των δασών μετά το 2030. Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις, όπως η Friends of the Earth, υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια «καταστροφική για το κλίμα» συμφωνία που θα εντείνει την αποψίλωση, ιδίως στον Αμαζόνιο.

Η Γαλλία, η μεγαλύτερη παραγωγός βοείου κρέατος στην ΕΕ, έχει δηλώσει ότι θα υποστηρίξει τη συμφωνία μόνο εφόσον «προστατεύει τα συμφέροντα των ευρωπαίων αγροτών», ενώ προς το παρόν την απορρίπτει. Αντιρρήσεις είχαν εκφράσει επίσης η Ιταλία, η Ουγγαρία και η Πολωνία, αν και η Ρώμη τελικά άλλαξε στάση.

Προσπάθειες της ΕΕ για κατευνασμό των αντιδράσεων

Για να αντιμετωπίσει τις αντιδράσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προβλέψει μηχανισμό αναστολής των προτιμησιακών όρων για ευαίσθητα προϊόντα, όπως το βόειο κρέας, σε περίπτωση που αυξηθούν οι εισαγωγές ή μειωθούν οι τιμές πέρα από συγκεκριμένα όρια. Το όριο αυτό μειώθηκε από 8% σε 5% ύστερα από αίτημα της Ιταλίας.

Παράλληλα, η ΕΕ σχεδιάζει ενίσχυση των ελέγχων σε εισαγόμενα τρόφιμα, ζώα και φυτά, καθώς και σύγκλιση των προτύπων παραγωγής με εκείνα της ΕΕ, ειδικά σε θέματα φυτοφαρμάκων και ευζωίας των ζώων.

Στο πλαίσιο του επόμενου κοινοτικού προϋπολογισμού, προβλέπεται ταμείο κρίσης ύψους 6,3 δισ. ευρώ για τους αγρότες, σε περίπτωση που επηρεαστούν αρνητικά από τη συμφωνία, καθώς και προώθηση 45 δισ. ευρώ σε στήριξη του αγροτικού τομέα.

Τέλος, η Επιτροπή ανακοίνωσε μείωση των εισαγωγικών δασμών σε ορισμένα λιπάσματα, των οποίων το κόστος έχει αυξηθεί έως και 60%, προκειμένου να μειωθεί η πίεση στους ευρωπαίους παραγωγούς.

Η θέση της Ελλάδας

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που βλέπουν θετικά τη συμφωνία μεταξύ Ε.Ε. και Mercosur, ωστόσο ζητά σαφείς διασφαλίσεις για τα ελληνικά προϊόντα. Κατά την εξειδίκευση των μέτρων για αγρότες και κτηνοτρόφους, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας αναφέρθηκε σε ορισμένες «αλήθειες», όπως είπε, σχετικά με τη συμφωνία, επισημαίνοντας ότι η μη υπογραφή της αποτελεί ένα από τα αιτήματα των μπλόκων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε:

Οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur ανέρχονται μόλις στα 34 εκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, 21 ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ θα προστατεύονται από απομιμήσεις, όπως η φέτα, το ελαιόλαδο, ο κρόκος Κοζάνης και η Μαστίχα Χίου.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η ελληνική πλευρά διεκδικεί σαφείς και λειτουργικές ρήτρες διασφάλισης, αυστηρή εφαρμογή των κανόνων και συνεχή παρακολούθηση των επιπτώσεων στην ευρωπαϊκή παραγωγή, καθώς και την τήρηση ίσων όρων ανταγωνισμού.

Επιπλέον, η Ελλάδα ζητά ανακατεύθυνση πόρων υπέρ της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου και αξιοποίηση του Unity Safety Net για την αντιμετώπιση διαταραχών στις αγορές αγροτικών προϊόντων.

Από την πλευρά τους, οι Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφοι εκτιμούν ότι η συμφωνία θα αποβεί εις βάρος τους, καθώς προϊόντα όπως το βοδινό κρέας δεν θα μπορούν να ανταγωνιστούν τις χαμηλές τιμές των χωρών της Λατινικής Αμερικής. Αντίθετα, ευνοημένα αναμένεται να είναι τα τυποποιημένα προϊόντα, όπως το ελαιόλαδο και τα κρασιά, στα οποία οι χώρες της Mercosur εμφανίζουν υστέρηση.

Με πληροφορίες από The Irish Times, Politico