Το ρήγμα στο εσωτερικό του καθεστώτος και ο «αιφνιδιασμός»
Η λεγόμενη «μπολιβαριανή επανάσταση» στη Βενεζουέλα είχε καταρρεύσει αρκετό καιρό πριν πραγματοποιηθεί η αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στη χώρα. Το καθεστώς της Βενεζουέλας, έχοντας οδηγήσει την οικονομία σε διάλυση, διεθνώς απομονωμένο, χωρίς κανένα ιδεολογικό υπόβαθρο πλέον και έχοντας χάσει κάθε ίχνος δημοκρατικής νομιμοποίησης, από το καλοκαίρι του 2024, όπου στις προεδρικές εκλογές αποδείχθηκε ότι διέπραξε εκλογική νοθεία, δέχθηκε το πιο ισχυρό πλήγμα, μετά από 25 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία. Με τον Νικολάς Μαδούρο δέσμιο στη Νέα Υόρκη, κατηγορούμενο για «ναρκοτρομοκρατία», το μέλλον του καθεστώτος είναι πλέον αβέβαιο.
Αυτό που θα καθορίσει τις εξελίξεις τις επόμενες ημέρες αναμφισβήτητα είναι η στάση που θα τηρήσει ο στρατός. Κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Καράκας και σε άλλες πόλεις, οι ένοπλες δυνάμεις φάνηκε να απουσίαζαν. Μετά το διάγγελμα του Ντόναλντ Τραμπ το ερώτημα όλων στη Βενεζουέλα είναι «τι θα πράξει ο στρατός». Αν δηλαδή θα συνεχίσει να στηρίζει το καθεστώς που καταρρέει, υπό την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες και την υπόλοιπη πυραμίδα εξουσίας, ή αν θα συνεργαστεί, προκειμένου να υπάρξει μια ομαλή μετάβαση στη δημοκρατική νομιμότητα. Σύμφωνα με αξιόπιστη πηγή μου από το Καράκας, ένα σημαντικό τμήμα του μπολιβαριανού στρατού της Βενεζουέλας συνεργάστηκε στις επιχειρήσεις τη νύχτα του Σαββάτου, που οδήγησαν στη σύλληψη του Μαδούρο. Αυτή είναι μια πολύ σημαντική παράμετρος που εξηγεί και τον «αιφνιδιασμό» που φάνηκε ότι δέχθηκε το καθεστώς. Το ρήγμα στο εσωτερικό του καθεστώτος είχε διαφανεί ήδη εδώ και ενάμιση χρόνο, χωρίς ωστόσο το καθεστώς να μπορεί να το αντιμετωπίσει.
Το γεγονός ότι αποκαλύφθηκε η κατοικία όπου διέμενε ο Μαδούρο στο Καράκας, αλλά και η εξουδετέρωση όλων των δακτυλίων ασφαλείας που διέθετε, με υπερσύγχρονα ηλεκτρονικά συστήματα, δεκάδες στρατιωτικούς και άλλους ενόπλους, ενισχύει τον ισχυρισμό για συνεργασία εκ των έσω για τον εντοπισμό και τη σύλληψη του Μαδούρο μέσα σε λίγες ώρες.
Ο Μαδούρο το τελευταίο διάστημα είχε χάσει όλους τους πολιτικούς του συμμάχους, τόσο στη Λατινική Αμερική, όσο και στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Είχε απομείνει μόνος. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όταν βρέθηκε στην κυβέρνηση, είχε λειτουργήσει ως ομπρέλα προστασίας του καθεστώτος Μαδούρο, άλλοτε μπλοκάροντας τα ψηφίσματα για κυρώσεις του Ευρωκοινοβουλίου και άλλοτε υποδεχόμενος στην Αθήνα κυβερνητικά αεροσκάφη της Βενεζουέλας, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει δώσει απάντηση για τις προνομιακές του σχέσεις με το τυραννικό καθεστώς. Ο Νικολάς Μαδούρο τα τελευταία χρόνια δεν ήταν πρόεδρος του λαού της Βενεζουέλας, αλλά «δεσμοφύλακας» της. Συνέχισε να εξαπολύει πογκρόμ εναντίον των πολιτικών του αντιπάλων, παραβιάζοντας θεμελιώδη ανθρώπινα και δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών. Στις φυλακές της Βενεζουέλας (σύμφωνα με το Foro Penal Venezolano) σήμερα παραμένουν 863 πολιτικοί κρατούμενοι, από τους οποίους οι 176 είναι στρατιωτικοί. Ο Μαδούρο και ο σκληρός πυρήνας του καθεστώτος κατηγορούνται για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, όπως είναι εκτελέσεις, απαγωγές, εξαφανίσεις και μεσαιωνικά βασανιστήρια σε αντιφρονούντες. Προσωπικά βρέθηκα αρκετές φορές στη Βενεζουέλα για δημοσιογραφική έρευνα. Στο νέο μου βιβλίο με τίτλο «Ιστορίες από τη Λατινική Αμερική. Από τον Πινοσέτ και τον Εσκομπάρ στις σύγχρονες Δημοκρατίες» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος, περιλαμβάνεται ένα κεφάλαιο για τη Βενεζουέλα, με συνεντεύξεις και μαρτυρίες, που αποκαλύπτουν το παρασκήνιο της μεγάλης κρίσης στη λατινοαμερικανική χώρα.
Επιπλέον, η Βενεζουέλα αποτελεί έναν βασικό κρίκο της διεθνούς αλυσίδας διακίνησης κοκαΐνης από τη Λατινική Αμερική προς τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι αμερικανικές Αρχές κατηγορούν τον Νικολάς Μαδούρο, αλλά και το νούμερο δύο του καθεστώτος, Διοσδάδο Καβέγιο, ότι συνεργάζονταν με το λεγόμενο «καρτέλ δε λος Σόλες», μεταφέροντας τεράστιες ποσότητες κοκαΐνης προς τις ΗΠΑ. Αυτό άλλωστε είναι το κατηγορητήριο του Μαδούρο στο αμερικανικό δικαστήριο.
Το ζήτημα της Βενεζουέλας δεν αποτελεί ένα περιφερειακό πρόβλημα, καθώς έχει διεθνείς επιπτώσεις και φυσικά και στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία έχει μεγάλα συμφέροντα στην περιοχή. Η Ελλάδα πλήρως εναρμονισμένη με την ευρωπαϊκή γραμμή, που επιθυμεί μια ειρηνική λύση στην κρίση και μια δημοκρατική μετάβαση, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Αλλωστε στη Βενεζουέλα διαβιοί μια σημαντική ελληνική κοινότητα, ενώ λειτουργεί και Ελληνορθόδοξη Εκκλησία.
Ο Ιάσων Πιπίνης είναι δημοσιογράφος και ειδικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού