Τι κρύβει το «μπλακάουτ» στον εθνικό εναέριο χώρο – Πώς αποφεύχθηκε μια τραγωδία στο ελληνικό FIR

Πρωτοφανές «μπλακάουτ», με 40 δραματικά «νεκρά» λεπτά κατά τα οποία χάθηκαν από τις ραδιοεπικοινωνίες του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ) όλα τα αεροσκάφη που πετούσαν στον εθνικό εναέριο χώρο της Ελλάδας, παρέλυσε χθες το πρωί τις αερομεταφορές της χώρας.

Χιλιάδες επιβάτες συνολικά 2.800 πτήσεων παρέμειναν επί ώρες «όμηροι» στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», στον αερολιμένα της Θεσσαλονίκης και σε άλλα μεγάλα αεροδρόμια της χώρας, ενώ ολόκληρο το σύστημα επιτήρησης του εθνικού εναέριου χώρου (FIR) από τις 08.59 τέθηκε σε κατάσταση επιχειρησιακού συναγερμού.

Ενδεικτικό της σοβαρότητας της όλης κατάστασης είναι το γεγονός ότι κατά το πρώτο 40λεπτο του συμβάντος και μέχρι να δοθεί η εντολή για πλήρη αποκλεισμό (zero-rat) του FIR, δηλαδή μέχρι να εφαρμοστεί μηδενικός αριθμός απογειώσεων, προσγειώσεων και εισερχόμενων – υπεριπτάμενων αεροσκαφών, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας δεν είχαν καμία επαφή με τους πιλότους των αεροσκαφών που ήδη πετούσαν στον εθνικό εναέριο χώρο! «Τους βλέπαμε στις οθόνες μας, αλλά δεν μπορούσαμε να τους μιλήσουμε από καμία συχνότητα, καθώς όλες είχαν βγει εκτός λειτουργίας», λένε χαρακτηριστικά ελεγκτές που την ώρα εκείνη είχαν βάρδια στο ΚΕΠΑΘΜ.

Αιτία ήταν το αιφνίδιο και εκτεταμένο σοβαρό πρόβλημα παρεμβολών που δέχονταν όλες οι κρίσιμες ραδιοσυχνότητες του ΚΕΠΑΘΜ (σε Υμηττό, Πήλιο, Θάσο, Ακαρνανικά, Μοναστήρι και Γεράνεια), οι οποίες χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο των πτήσεων – αεροσκαφών, όπως και η ταυτόχρονη διακοπή των τηλεπικοινωνιών στο εσωτερικό της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).

Ωστόσο, στις 5 το απόγευμα… ξαφνικά όλες αυτές οι ραδιοσυχνότητες που είχαν πληγεί σοβαρότατα, όπως και οι τηλεπικοινωνίες στο εσωτερικό της ΥΠΑ, επανήλθαν… ως διά μαγείας σε κανονική λειτουργία, χωρίς ουσιαστική τεχνική παρέμβαση και σαν να μην είχε συμβεί οτιδήποτε!

Ζητούμενο: τι προκάλεσε το «μπλακάουτ»

Το ζητούμενο πλέον για την ΥΠΑ και την κυβέρνηση είναι ποιος τελικά και πώς προκάλεσε το πρωτοφανές «μπλακάουτ». Εάν, δηλαδή, υπήρξε ή όχι οποιοδήποτε ενδεχόμενο δολιοφθοράς (έντονη ήταν η φημολογία περί αυτού, σε συνέχεια αντίστοιχων περιστατικών σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια σε Ιταλία, Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο, που αποδόθηκαν σε διάφορες αιτίες) ή τελικά το συμβάν «προήλθε, κατά τις αρχικές ενδείξεις, από τηλεπικοινωνιακές υποδομές», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε ανακοίνωση της Υπηρεσίας που εκδόθηκε αργά το βράδυ.

Πάντως, σύμφωνα με την αρχική ανακοίνωση της ΥΠΑ, η οποία εκδόθηκε αμέσως μετά το ξεκίνημα διερεύνησης του συμβάντος, «υπήρξε μαζική παρεμβολή από αέρος πρωτοφανούς διάστασης, σε όλες σχεδόν τις συχνότητες του FIR Αθηνών». Μάλιστα, η ΥΠΑ χαρακτήριζε το συμβάν «πρωτοφανές περιστατικό ως προς τη μαζικότητα, τη γεωγραφική του έκταση και τη χρονική του επιμονή».

Η πρώτη ανακοίνωση της ΥΠΑ

Συγκεκριμένα, η ΥΠΑ ανέφερε: «Στις 4/1/2026 και ώρα 08:59 τοπική, η Υπηρεσία αντιμετώπισε μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες που εξυπηρετούν το FIR Αθηνών, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάστηκε πτώση των γραμμών HELLAS COM, καθώς και των τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας. Ο “θόρυβος” που παρατηρήθηκε στις συχνότητες είχε τη μορφή συνεχούς, ακούσιας εκπομπής. Οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ, σε συντονισμό με τους τεχνικούς του ΟΤΕ, κατέβαλαν άμεσες προσπάθειες για τον εντοπισμό και την αποκατάσταση του προβλήματος. Πρόκειται για πρωτοφανές περιστατικό ως προς τη μαζικότητα, τη γεωγραφική του έκταση και τη χρονική του επιμονή».

Σύμφωνα πάντα με την ίδια ανακοίνωση της ΥΠΑ, «δόθηκε εντολή σε ειδικά εξοπλισμένο αεροσκάφος να απογειωθεί, προκειμένου να διερευνήσει με ειδικά όργανα και τεχνικούς την προέλευση των παρεμβολών, οι οποίες έγιναν από αέρος». Από την πρώτη στιγμή συνεκλήθη η Ομάδα Αντιμετώπισης Κρίσεων της ΥΠΑ, η οποία συντονίζει τις κινήσεις και τις ενέργειες όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, σε επιχειρησιακή συνεργασία και με το EUROCONTROL. Η Ομάδα βρισκόταν σε διαρκή συντονισμό και τηλεδιασκέψεις με εξωτερικούς φορείς, καθώς και σε επιχειρησιακή συνεργασία με το EUROCONTROL για τη βέλτιστη διαχείριση του FIR Αθηνών. Παράλληλα, οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ κινητοποιήθηκαν σε όλες τις περιφερειακές μονάδες συστημάτων εκπομπής και λήψης, μεταξύ άλλων στον Υμηττό, το Πήλιο, τη Θάσο, στα Ακαρνανικά, στο Μοναστήρι και στα Γεράνεια, προκειμένου να πραγματοποιηθεί επιτόπιος έλεγχος των συστημάτων εκπομπής.

Σύμφωνα πάντα με την ΥΠΑ, κατά τις μεσημβρινές ώρες, δόθηκε εντολή στο ειδικά εξοπλισμένο αεροσκάφος της Υπηρεσίας να απογειωθεί εκτάκτως, με τη συμμετοχή ηλεκτρονικών της ΥΠΑ και ειδικού τεχνικού της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), για στοχευμένη διερεύνηση των παρεμβολών από αέρος. Παράλληλα, με γνώμονα την ασφάλεια των πτήσεων, το ΚΕΠΑΘΜ, σε στενό συντονισμό με το EUROCONTROL, προχώρησε σε μείωση του αριθμού των εξυπηρετούμενων αεροσκαφών στο FIR Αθηνών σε 35 αεροσκάφη ανά ώρα, αριθμός που αυξήθηκε σε 45 αεροσκάφη ανά ώρα μετά τις 16.00 τοπική ώρα.

Αφού κινητοποιήθηκαν όλες οι επιχειρησιακές μονάδες της Υπηρεσίας (ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ), σε συντονισμό με τους τεχνικούς του ΟΤΕ, το EUROCONTROL και την ΕΕΤΤ, στις 17.00 ακριβώς όλες οι ραδιοσυχνότητες που είχαν πληγεί, όπως και οι τηλεπικοινωνίες στο εσωτερικό της ΥΠΑ, επανήλθαν… ως διά μαγείας σε κανονική λειτουργία, σαν να μην είχε συμβεί οτιδήποτε! Η χωρητικότητα του FIR Αθηνών και η ροή της εναέριας κυκλοφορίας επανήλθαν στα κανονικά επίπεδα από τις 17.45.

Οι τεχνικοί

«Η κανονικότητα στις συχνότητες και τις τηλεπικοινωνίες επανήλθε ξαφνικά, λες και κάποιος πάτησε ένα κουμπί και απελευθερώθηκαν», λέει στα «ΝΕΑ» ο Κωνσταντίνος Κανδεράκης, έμπειρος ηλεκτρονικός της ΥΠΑ και πρόεδρος της Ενωσης Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Ασφάλειας Εναέριας Κυκλοφορίας. Οπως ο ίδιος πρόσθεσε, το όλο πρόβλημα προήλθε από κάποιον «εξωγενή παράγοντα, που θα πρέπει οπωσδήποτε να διερευνηθεί και να εντοπιστεί, και όχι από το εσωτερικό της ΥΠΑ, της οποίας τα συστήματα άντεξαν στον μεγάλο όγκο πληροφορίας που δέχτηκαν».

«Κόντρα» ΥΠΑ – ΟΤΕ

Πάντως, στην τελευταία βραδινή ανακοίνωσή της, η ΥΠΑ επιχειρεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο δολιοφθοράς, τονίζοντας: «Το τεχνικό ζήτημα που παρουσιάστηκε ταυτόχρονα σε πολλαπλές συχνότητες υπό τη μορφή “θορύβου” προήλθε, κατά τις αρχικές ενδείξεις, από τηλεπικοινωνιακές υποδομές και επηρέασε τις επικοινωνίες εντός του FIR Αθηνών».

Στην ίδια ανακοίνωση, όπου στο «κάδρο» μπαίνει και ο ΟΤΕ, επισημαίνεται: «Οι γενεσιουργές αιτίες του τεχνικού προβλήματος, το οποίο δεν έχει καταγραφεί στο παρελθόν με αυτή την έκταση και μορφή, τελούν υπό ενδελεχή διερεύνηση από τους Ηλεκτρονικούς Μηχανικούς της ΥΠΑ, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Παράλληλα, συνεχίζονται οι έλεγχοι σε όλους τους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς, ενώ πραγματοποιείται πτήση ελέγχου του φάσματος συχνοτήτων με αεροσκάφος της ΥΠΑ, με τη συνδρομή της ΕΕΤΤ. Η ΥΠΑ συνεργάζεται στενά με τον φορέα επικοινωνιών ΟΤΕ για την πλήρη τεκμηρίωση του περιστατικού και τη λήψη μέτρων πρόληψης».

Οι απαντήσεις του ΟΤΕ

Πάντως, ο ΟΤΕ, από την πλευρά του, με δύο ξεχωριστές ανακοινώσεις πήρε αποστάσεις από το συμβάν, τονίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι: «Σήμερα, η ΥΠΑ ενημέρωσε τον ΟΤΕ για πρόβλημα στις ραδιοσυχνότητες επικοινωνίας των ελληνικών αεροδρομίων. Ο πρώτος έλεγχος δεν κατέδειξε τεχνικό πρόβλημα σε κυκλώματα ΟΤΕ. Είμαστε σε στενή συνεργασία με την Πολιτική Αεροπορία για να βοηθήσουμε στον εντοπισμό του προβλήματος και την εξεύρεση λύσης». Την ανακοίνωση αυτή ακολούθησε και δεύτερη, η οποία ανέφερε: «ΟΤΕ: Κανένα τεχνικό πρόβλημα στα κυκλώματα. Σε συνέχεια ολοκλήρωσης όλων των ελέγχων, ο ΟΤΕ επιβεβαιώνει ότι τα κυκλώματα διασύνδεσης που παρέχει στην ΥΠΑ είναι πλήρως λειτουργικά. Ο ΟΤΕ δεν σχετίζεται με κανένα άλλο σύστημα της ΥΠΑ».

Οι ελεγκτές

Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, σε σχετική ανακοίνωσή τους, επισημαίνουν ότι η χθεσινή σοβαρή βλάβη και πτώση κρίσιμων συστημάτων επικοινωνίας δεν αποτελούν ούτε «μεμονωμένο περιστατικό» ούτε τεχνική αστοχία χωρίς υπευθύνους. Αποτελούν το άμεσο αποτέλεσμα της χρόνιας αδράνειας, της κακής διαχείρισης και των λανθασμένων επιλογών της Διοίκησης της ΥΠΑ, η οποία αγνοεί συστηματικά τις προειδοποιήσεις των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας.