Χρονιά ήπιων προσδοκιών το 2026
Οσο η λάμψη των γιορτών αρχίζει να απομακρύνεται τόσο η αγορά τείνει να επιστρέφει στους ρυθμούς της, αλλά και να αναζητεί τον προσανατολισμό της, καθώς μια νέα χρονιά ξεκινά. Τι προβλέπουν λοιπόν όσοι κινούνται στον χώρο της αγοράς τέχνης για το 2026;
Οι δείκτες και τα δεδομένα του προηγούμενου διαστήματος δεν καλλιεργούν ελπίδες για θεαματική ανάκαμψη στην παγκόσμια αγορά τέχνης και χαρακτηρίζουν το νέο έτος ως «έτος επιβεβαίωσης», κατά τη διάρκεια του οποίου θα διαλευκανθεί αν η επιβράδυνση των τελευταίων ετών ήταν συγκυριακή ή αν η αγορά έχει εισέλθει σε μια πιο σταθερή φάση αναδιάρθρωσης. Οι ενδείξεις συγκλίνουν προς τη δεύτερη τάση: η αγορά δεν «επιστρέφει»· επαναπροσδιορίζεται.
Τα στοιχεία των μεγάλων οίκων δείχνουν ότι, παρά τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και τον επίμονο πληθωρισμό, το ανώτατο τμήμα της αγοράς αποδεικνύεται ανθεκτικό. Οι συνολικές πωλήσεις των Sotheby’s και Christie’s το 2025 κινήθηκαν ανοδικά σε σχέση με το προηγούμενο έτος, επιβεβαιώνοντας ότι τα έργα υψηλής ποιότητας, με ιστορικό βάθος και αδιαμφισβήτητη προέλευση, εξακολουθούν να βρίσκουν αγοραστές. Ομως αυτό το στοιχείο δεν αρκεί για να περιγράψει τη συνολική κατάσταση της αγοράς.
Δύο πόλοι
Η εικόνα που διαμορφώνεται ενόψει του 2026 έχει δύο σαφείς διακριτούς πόλους. Από τη μια, μεγάλες δημοπρασίες και ακριβές ιδιωτικές πωλήσεις. Από την άλλη, μια εμφανής πίεση στη μεσαία αγορά και στον χώρο των γκαλερί, όπου το κόστος λειτουργίας αυξάνεται με τέτοιο ρυθμό που η δαπάνη δεν είναι δυνατόν να απορροφηθεί από τις επιχειρήσεις.
Μια από τις κύριες τάσεις, που εκτιμάται ότι θα καθιερωθεί, είναι εκείνη που ήδη έχει κάνει σποραδικά την εμφάνισή της: μικρότερες σε αριθμό έργων δημοπρασίες, με αυστηρότερη επιλογή έργων και μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα. Οι οίκοι δημοπρασιών, παράλληλα, επενδύουν ολοένα και περισσότερο στις ιδιωτικές πωλήσεις, οι οποίες προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία, διακριτικότητα και έλεγχο ρίσκου.
Οι εγγυήσεις θα συνεχίσουν να υπάρχουν, αλλά πιο επιλεκτικά και κυρίως για έργα «ασφαλή»: μοντέρνα και μεταπολεμικά αριστουργήματα καθώς και σύγχρονα έργα που είναι περιζήτητα από μεγάλους συλλέκτες και κυρίως μουσεία και ιδρύματα. Η εποχή των μαζικών πειραματισμών στο ultra-contemporary πεδίο έχει παρέλθει.
Αβεβαιότητα
Το 2026 δεν ευνοεί την υπερβολή. Σε ένα περιβάλλον διαρκούς αβεβαιότητας, η τέχνη δεν λειτουργεί ως καταφύγιο επένδυσης, αλλά ως συνειδητή επιλογή. Εξ ου και εκτιμάται ότι οι συλλέκτες που θα εξακολουθήσουν να δίνουν το «παρών» θα κάνουν προσεκτικές κινήσεις και θα επενδύσουν σε καλλιτέχνες που έχουν να επιδείξουν σταθερή πορεία έργων και τιμών.
Με ενδιαφέρον τη νέα χρονιά αναμένεται η σταδιακή και σε κάθε περίπτωση περιορισμένη στην παρούσα φάση είσοδο συλλεκτών από τον χώρο της τεχνολογίας, της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών οικονομιών. Παρά τον τεράστιο πλούτο που έχουν συγκεντρώσει την τελευταία δεκαετία, η σχέση τους με την τέχνη παραμένει σε πρώιμο στάδιο.
Και εντέλει η πρόκληση την οποία θα πρέπει να διαχειριστεί η αγορά της τέχνης το 2026 είναι αν θα μπορέσει να λειτουργήσει σε ένα καθαρό, ισορροπημένο, πεδίο, χωρίς αυταπάτες και υπερβολές.
Δημοπρατείται σπάνιο έργο του Μικελάντζελο
Με κόκκινο χρώμα έχουν σημειώσει οι φίλοι των έργων των Μεγάλων Δασκάλων την 5η Φεβρουαρίου, καθώς ο οίκος Christie’s στη Νέα Υόρκη προγραμματίζει να δημοπρατήσει ένα μικρό, αλλά εξαιρετικά σπάνιο έργο: ένα σχέδιο με την υπογραφή του Μικελάντζελο. Καμωμένο με κόκκινη κιμωλία, απεικονίζει το δεξί πόδι της Λιβυκής Σίβυλλας και εκτιμάται ότι δημιουργήθηκε γύρω στο 151112, κατά την προετοιμασία της οροφής του παρεκκλησίου της επίσημης κατοικίας του Πάπα, της Καπέλα Σιστίνα.
Θεωρείται σπάνιο, καθώς από τα περίπου 600 σωζόμενα σχέδια του καλλιτέχνη ελάχιστα αφορούν την Καπέλα Σιστίνα και ακόμη λιγότερα βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές. Το συγκεκριμένο εντοπίστηκε όταν ένας ιδιώτης, που το είχε από κληρονομιά στην κατοχή του, θέλησε να πιστοποιήσει την αυθεντικότητά του χρησιμοποιώντας την ψηφιακή πλατφόρμα των Chrisite’s. Η εκτίμηση κυμαίνεται μεταξύ 1,52 εκατ. δολάρια.
«Επιστρέφει» με Πικάσο και Γουόρχολ
Tη δεύτερη δημοπρασία του στη Σαουδική Αραβία ετοιμάζει ο οίκος Sotheby’s, μετά την επιτυχία της πρώτης που είχε κάνει τζίρο 17,3 εκατ. δολάρια με τους αγοραστές κατά το ένα τρίτο να προέρχονται από τη χώρα. Στον κατάλογο της δεύτερης αυτής πώλησης που έχει προγραμματιστεί για τις 31 Ιανουαρίου υπό τον τίτλο «Origins» περιλαμβάνονται περισσότερα από 70 έργα – δημιουργίες κορυφαίων εικαστικών αλλά και καθιερωμένων σαουδαράβων καλλιτεχνών.
Πρωταγωνιστικό ρόλο θα έχει το ζωγραφισμένο σε χαρτόνι έργο του Πάμπλο Πικάσο «Τοπίο» (1965), που αποτυπώνει μια άποψη της Γαλλικής Ριβιέρας, με την εκτίμηση να κυμαίνεται μεταξύ 2 και 3 εκατ. δολαρίων. Στη δημοπρασία περιλαμβάνονται επίσης το έργο «Ο ήλιος τα ξεθωριάζει» (1947) του Ζαν Ντιμπιφέ, έργα του Ρόι Λίχτενστάιν όπως και οι «Ανήσυχες Μούσες» (1982) του Αντι Γουόρχολ με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται μεταξύ των 150.000 και 1,2 εκατ. δολαρίων. Η δημοπρασία εντάσσεται στη στρατηγική Vision 2030 της Σαουδικής Αραβίας για την ενίσχυση του πολιτιστικού της αποτυπώματος και την προσέλκυση νέων συλλεκτών.