Оливье салати: Янги йилдаги ажойиб тарих ва ноёб сири
Оливье салати — Янги йил дастурхонининг ажралмас қисмига айланган, тарихга эга ва ўзгача мазаси билан танилган салат. Кўпчилик оливени камхарж ва баракали таом сифатида қабул қилади, аммо унинг яратилиши ва тарихига ўрганиш ва унга оид қизиқарли воқеаларни билиш керак.
Люсен Оливьенинг яратган асари
Оливье салатининг яратилиш тарихининг энг кўп тарқалган версиясига кўра, 1860 йилда француз ошпази Люсен Оливье аслзодалар учун махсус таом ўйлаб топади. Ушбу салатда о‘рдак, сўфитўрғай гўшти, бузоқ тили, қисқичбақа бўйни, мураккаб соуслар ва қора икра каби қимматбаҳо маҳсулотлардан фойдаланилган. Ошпазнинг мақсади — салатни янги, яқинларга ҳос ва ноодатий қилиб тайёрлаш эди. Таом шу қадар машҳур бўлдики, уни таъмлаш учун одамлар узоқ масофа босиб, Москвадаги "Эрмитаж" ресторанига келишарди. Бу салат фақатгина шу ерда тайёрланиши мумкин эди, чунки унинг рецептлари ошпаз томонидан сир сақланган ва қиммат маҳсулотлардан ташкил топган.
Шогирднинг хатоси ва янгиланган рецепт
Бир куни, "Эрмитаж" ресторанида ошпаз Люсен Оливьенинг шогирди салатнинг таомини тайёрлашда қўрқоқлик билан сабзавотларни тахлашда хато қилиб, уларни устма-уст қилиб солади. Бу ёқимсиз ҳолатга ўхшаган ва Люсен Оливье шогирдига жаҳли чиқиб, уни жазолаш мақсадида "ҳаммасини аралаштириб ташла" деб, сабзавотларни аралаштиришни айтди. Кўп ўтмай, шу усулда тайёрланган салат шогирдга ёқиб қолди ва ошпазнинг ўзидан ҳам ёқди. Шу тарзда, салатнинг янги варианти пайдо бўлди.
Оливе салатининг таркиби ўзгариши
Люсен Оливьенинг салатининг асл рецепти, у шу қадар қимматбаҳо бўлгани учун, фақатгина жуда кам одамларга, аслида эса бўйсиганлар учун мавжуд эди. Шундай қилиб, ушбу салатнинг янги, янада ортиқча қимматга айланмайдиган ва сиёсий мафкурага зид бўлмаган варианти совет даврида пайдо бўлди. Октябрь инқилобидан кейин оливе салатининг қадимий ва қиммат баҳо компонентлари тақиқланди ва уларнинг ўрнини содда маҳсулотлар — колбаса, майонез, картошка, сабзавотлар эгаллади. Шу тарзда "Столичный" салати пайдо бўлди, уни тайёрлаш жуда оддий ва ҳар бир оилада мавжуд бўлган маҳсулотлардан фойдаланишга мўлжалланган эди. Бу ўзгаришлар оливе салатини оммавий ва ҳар хонадонда мавжуд бўладиган таомга айлантирди.
Салатнинг оммалашиши ва Совет давридаги рамзи
Оливе салати Совет Иттифоқида ўзининг рамзий аҳамиятини жуда тез олиб келди. У "Шуба остида" селёдка, карам шўрва, чучвара, гўштли пирог ва тузламалар билан биргаликда дастурхонларда барча байрамларда, расмий банкетларда, тўй ва куёвлар уйларида муҳим ўрин тутишга бошлади. 2010-йилда ўтказилган сўровларга кўра, Россияда янги йилда ва бошқа байрамларда оливе салатини тайёрлаш, ҳатто, ҳатти-ҳаракатларнинг ажралмас қисмига айланди.
Қизиқарли фактлар ва яратилиш тарихининг рамзи
Мазкур салатнинг тарихини билишни хоҳлаган одамлар учун айтиш керакки, бу салат Ўзбекистонда ҳам Янги йил байрамларининг ажралмас қисмига айланган. Кичик ва катта хўжаликларда, кафеларда, кўплаб ошхоналарда оливе салати турли хил тарзда тайёрланади, бироқ у барибир, ўзининг мазали ва оддий тарзи билан фақатгина Янги йил дастурхонининг асосий таомига айланади.