Ο Φάρος της Αλεξάνδρειας επιστρέφει ψηφιακά

Ένα σπουδαίο αρχαιολογικό επίτευγμα ανακοίνωσε μια ομάδα Γάλλων αρχαιολόγων: η ανέλκυση 22 λίθινων μπλοκ από το βυθό της Αλεξάνδρειας, απομεινάρια του θρυλικού Φάρου — ενός από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου. Ανάμεσα στα ευρήματα, η μεγάλη έκπληξη: ένας αιγυπτιακός πύλωνας, στοιχείο που δεν περιγραφόταν πουθενά ως μέρος του μνημείου και υποδηλώνει πως ο φάρος συνδύαζε ελληνική τεχνολογία με αιγυπτιακή διακόσμηση.

Η ανασκαφή αυτή αποτελεί βασικό βήμα στο Project Pharos, μια διεθνή πρωτοβουλία υπό τον συντονισμό του Κέντρου Αλεξανδρινών Σπουδών και του Γαλλικού Ινστιτούτου Ανατολικής Αρχαιολογίας, με την υποστήριξη του Υπουργείου Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου.

Στόχος τους: η δημιουργία ενός ψηφιακού διδύμου του Φάρου, μιας λεπτομερούς 3D ανακατασκευής που θα επιτρέπει στους επισκέπτες να τον «επισκεφτούν» σαν να μην είχε ποτέ καταρρεύσει.

Η τεχνολογία αυτή θα φέρει ξανά στη ζωή έναν από τους πιο εντυπωσιακούς αρχαίους φάρους — έναν πύργο 100 μέτρων ύψους, που έκαιγε μέρα-νύχτα για 1600 χρόνια, οδηγώντας τα πλοία που έφταναν στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας, τότε κέντρο εμπορίου και πολιτισμού στη Μεσόγειο. Ο φάρος ανεγέρθηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. επί βασιλείας Πτολεμαίου Β’, έργο του αρχιτέκτονα Σώστρατου από την Κνίδο. Εκεί, στο νησάκι Φάρος, στεκόταν ως σύμβολο ισχύος, εμπορικής δύναμης και φάρος —κυριολεκτικά και μεταφορικά— γνώσης, μαζί με τη φημισμένη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας.

Το εντυπωσιακό είναι ότι μεγάλο μέρος των λίθων του αρχαίου Φάρου ανακυκλώθηκαν το 15ο αιώνα για την ανέγερση του φρουρίου Qaitbay, που βρίσκεται σήμερα στη θέση του. Όταν λοιπόν κάποιος περπατά στο κάστρο αυτό, στην πραγματικότητα αγγίζει τα αυθεντικά πετρώματα του Φάρου των Πτολεμαίων.

Η ομάδα επιστημόνων και μηχανικών της Dassault Systèmes αναλαμβάνει τώρα την ψηφιακή σάρωση και συναρμολόγηση των λίθων. Το αποτέλεσμα θα προσφέρει όχι μόνο μια «ψηφιακή περιήγηση» στο μνημείο, αλλά και τη δυνατότητα να μελετηθούν οι αρχαίες τεχνικές κατασκευής και τα αίτια κατάρρευσής του, μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του 10ου και 14ου αιώνα.

Όπως λέει η Isabelle Hairy, επικεφαλής της αποστολής: “Ο στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα ψηφιακό δίδυμο του Φάρου, ώστε ο κόσμος να μπορεί να τον επισκεφθεί ξανά, σαν να μην είχε περάσει ο χρόνος.”

Με αυτή τη νέα τεχνολογία εικονικής πραγματικότητας, ίσως μια μέρα να ζωντανέψουν ξανά και τα υπόλοιπα Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου. Ακόμη και ο Κολοσσός της Ρόδου!

Πλέον, ο Φάρος της Αλεξάνδρειας παύει να είναι απλώς ένας θρύλος — επιστρέφει, έστω και ψηφιακά, για να θυμίσει τη δύναμη της ανθρώπινης φαντασίας και δημιουργικότητας.