Εύσημα για ανάπτυξη… αλλά και παρατηρήσεις

Ισχυρή ανάπτυξη με σημαντικές δημοσιονομικές επιδόσεις διαπιστώνει για την Ελλάδα η Κομισιόν, η οποία άναψε το «πράσινο φως» στα μέτρα στήριξης ύψους 1,1 δισ. ευρώ που είχε ανακοινώσει η κυβέρνηση τον Απρίλιο, απόφαση η οποία ήρθε μέσα από την έγκριση της αναθεώρησης της πορείας των κρατικών δαπανών, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Την ίδια ώρα, ανοίγει ο δρόμος για τις νέες παροχές του πακέτου της ΔΕΘ, καθώς η ΕΕ έκανε αποδεκτό το αίτημα της Ελλάδας για ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής ώστε να εξαιρεθούν οι αμυντικές δαπάνες από τα όρια αύξησης των δαπανών, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένονται στα τέλη Ιουνίου. Η Κομισιόν ενέκρινε χθες την έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού και Διαρθρωτικού Σχεδίου 2025-2028 για την Ελλάδα, μια έκθεση που αντικατοπτρίζει τα καλύτερα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα στην είσπραξη φόρων και ενσωματώνει τις προβλέψεις για μόνιμες ενισχύσεις, όπως την επιστροφή ενός ενοικίου κάθε χρόνο αλλά και τη μόνιμη οικονομική ενίσχυση των 250 ευρώ σε χαμηλοσυνταξιούχους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Η Επιτροπή, εξετάζοντας τις εκθέσεις προόδου των 18 κρατών-μελών, σημείωσε πως 12 χώρες – ανάμεσά τους και η Ελλάδα – κινούνται εντός των ορίων δαπανών που έχουν τεθεί. Αντίθετα, η Πορτογαλία και η Ισπανία, παρουσιάζουν μικρές αποκλίσεις, ενώ Κύπρος, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο και Ολλανδία κινδυνεύουν να αποκλίνουν σημαντικά.

Η Ελλάδα θα μπορούσε το 2024 να αυξήσει τις πρωτογενείς δαπάνες κατά 2,6% αλλά παρουσίασε μείωση 0,3%, ενώ για το 2025 οι δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν κατά 4,3% έναντι στόχου για αύξηση δαπανών 3,7%. Συνεπώς σε επίπεδο διετίας η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλότερα από τους στόχους για αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή αναγνωρίζει την προσπάθεια καταπολέμησης της φοροδιαφυγής με την αυξανόμενη χρήση των ηλεκτρονικών πληρωμών, η οποία οδήγησε σε ένα πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 4,8% του ΑΕΠ το 2024. Ωστόσο, το λαθρεμπόριο στα καύσιμα εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλη πληγή, καθώς προκαλεί «αιμορραγία» 500 εκατ. ευρώ τον χρόνο στα κρατικά ταμεία. Σύμφωνα με την έκθεση η ελληνική οικονομία εμφανίζεται ανθεκτική, καθώς παρουσίασε το 2024 ανάπτυξη 2,3%, υπερβαίνοντας τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ οι προβλέψεις για το 2025-2026 παραμένουν θετικές, καθώς η χώρα θα κινηθεί με ταχύτητες 2,3% και 2,2% αντίστοιχα. Οι υπεραποδόσεις αποδίδονται κυρίως στην ισχυρή ιδιωτική κατανάλωση, στην ισχυρή ανάκαμψη του τουρισμού και στην υψηλή αύξηση των επενδύσεων.

Παράλληλα, το δημοσιονομικό ισοζύγιο κατέγραψε πλεόνασμα 1,3% του ΑΕΠ, με το δημόσιο χρέος να μειώνεται εντυπωσιακά κάτω από το 154% του ΑΕΠ αλλά να παραμένει το υψηλότερο στην ΕΕ.

Καμπανάκια

Ωστόσο η Κομισιόν εντοπίζει προβλήματα και αδυναμίες, όπως:

• Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε στο 6,4%, λόγω εξάρτησης από εισαγωγές και αδύναμου εξαγωγικού τομέα.
• Η παραγωγικότητα εργασίας παραμένει η χαμηλότερη στην ΕΕ (56,2% του μέσου όρου).
• Η στεγαστική κρίση επιδεινώνεται, καθώς οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 9,3% ετησίως την τελευταία τετραετία και θεωρούνται υπερτιμημένες κατά 20%.
• Η ανεργία υποχώρησε στο 9,5%, αλλά η ΕΕ κάνει λόγο για σημαντικά ανεκμετάλλευτο εργατικό δυναμικό και για «δομικά ελλείμματα δεξιοτήτων».
• Η Ελλάδα παραμένει τελευταία στην ΕΕ στον δείκτη επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ (15,3%), με τη χαμηλή ιδιωτική επενδυτική δραστηριότητα να αποτελεί χρόνιο πρόβλημα.
• Το Ταμείο Ανάκαμψης προσφέρει σημαντικούς πόρους, αλλά η απορρόφησή τους προχωρά με αργούς ρυθμούς, ενώ μόλις 35% των οροσήμων έχουν επιτευχθεί.
• Η εξάρτηση από το φυσικό αέριο και οι υψηλές τιμές ρεύματος πλήττουν την ανταγωνιστικότητα και το διαθέσιμο εισόδημα, καθώς σχεδόν 1 στα 3 νοικοκυριά είχαν ληξιπρόθεσμους λογαριασμούς το 2023.