Καρδιά: Αλλαγή βαλβίδας χωρίς χειρουργική επέμβαση – Πέντε κρίσιμα ερωτήματα
Η στένωση της αορτικής βαλβίδας αποτελεί την πιο συχνή βαλβιδοπάθεια στους ενηλίκους. Σε αυτή την πάθηση, η βαλβίδα από την οποία διέρχεται το οξυγονωμένο αίμα από την καρδιά προς το υπόλοιπο σώμα παρουσιάζει πρόβλημα στη διάνοιξή της, δυσκολεύοντας το έργο της καρδιάς. Το αποτέλεσμα είναι οι ασθενείς να εμφανίζουν πόνο στο στήθος, δύσπνοια και λιποθυμία.
Παραδοσιακά η αντικατάσταση της αορτικής βαλβίδας αποτελεί τη θεραπεία, κάτι που επί χρόνια γινόταν με χειρουργείο ανοιχτής καρδιάς. Οπως όμως σημειώνει ο επεμβατικός καρδιολόγος, διευθυντής ΕΣΥ – Καρδιολογική Κλινική ΓΝΑ Ευαγγελισμός, Αχιλλέας Ζαχαρούλης, «η TAVI είναι μια εναλλακτική μέθοδος διόρθωσης της στένωσης της αορτικής βαλβίδας που αποφεύγει το χειρουργείο».
Αναλυτικότερα και όπως ο ίδιος εξηγεί, κάθε χρόνο πραγματοποιούνται μόνο στη χώρα μας περίπου 1.000-1.200 επεμβάσεις (τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα), κυρίως σε ασθενείς 75 ετών και άνω. Μάλιστα, ο Ευαγγελισμός είναι ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα στην Ελλάδα, καθώς εκεί «διενεργείται ο μεγαλύτερος αριθμός εμφυτεύσεων κατ’ έτος, δηλαδή πάνω από 200».
Επειτα ο κ. Ζαχαρούλης, στο κείμενο που ακολουθεί και υπογράφει, δίνει απαντήσεις σε πέντε κρίσιμα ερωτήματα που συχνά απασχολούν τους ασθενείς.
Τι είναι η TAVI;
Κατά τη διάρκεια της επέμβασης αυτής μια καινούργια βαλβίδα, που αποτελεί συνδυασμό μεταλλικού σκελετού και βιολογικού ιστού, τοποθετείται στην καρδιά του ασθενούς στη θέση της στενωμένης αορτικής βαλβίδας. Η νέα βαλβίδα προωθείται μέσω ενός ειδικά διαμορφωμένου σωλήνα (καθετήρα), ακολουθώντας την πορεία του μεγάλου κεντρικού αγγείου του σώματος (αορτή). Η όλη διαδικασία γίνεται μέσω μιας μικρής τομής, όχι πολύ μεγαλύτερης από τη μύτη ενός μολυβιού, στο άνω μέρος του μηρού. Η διαδικασία δεν είναι επώδυνη, δεδομένου ότι χρησιμοποιείται τοπική αναισθησία και ελαφριά καταστολή, αποφεύγοντας τη διασωλήνωση του ασθενούς. Η διάρκεια της επέμβασης είναι περίπου μία ώρα στην πλειονότητα των περιπτώσεων.
Ποια τα οφέλη;
Η TAVI υποβάλλει την καρδιά και τον οργανισμό του ασθενούς σε μικρότερη καταπόνηση από ό,τι ένα χειρουργείο ανοιχτής καρδιάς. Ετσι, ο ασθενής έχει ταχύτερη ανάρρωση και μικρότερο χρόνο νοσηλείας. Μετά την επέμβαση οι ασθενείς οδηγούνται στην καρδιολογική μονάδα εντατικής θεραπείας για 24ωρη παρακολούθηση και στη συνέχεια λαμβάνουν εξιτήριο ύστερααπό μία ή δύο μέρες νοσηλείας στην καρδιολογική κλινική.
Τι πρέπει να προσέχουν οι ασθενείς μετά την TAVI;
Μια επιτυχημένη επέμβαση TAVI εξασφαλίζει την άμεση ανακούφιση των συμπτωμάτων και επιμήκυνση της διάρκειας της ζωής. Μετά την επέμβαση δεν απαιτείται εξειδικευμένη φαρμακευτική θεραπεία, παρά μόνο λήψη αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων για ένα χρονικό διάστημα. Δεδομένου ότι έχει αποφευχθεί η μεγάλη τομή στον θώρακα, η ανάρρωση και αποκατάσταση των ασθενών είναι γρηγορότερη. Οι ασθενείς επανέρχονται σταδιακά στις καθημερινές τους δραστηριότητες. Την πρώτη εβδομάδα συνιστάται παραμονή στο σπίτι, ανάπαυση και αποφυγή δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν (όπως οι δουλειές του σπιτιού). Τη δεύτερη εβδομάδα οι ασθενείς μπορούν να επιστρέψουν στις καθημερινές δραστηριότητες του σπιτιού, κάνοντας ελαφρά εργασία, όπως μαγείρεμα, πλύσιμο πιάτων κ.λπ. Την τρίτη εβδομάδα μπορούν να εξέλθουν από το σπίτι για μικρές δουλειές και περιπάτους, ενώ πλήρης αποκατάσταση των δραστηριοτήτων τους αναμένεται σε έναν μήνα.
Υπάρχει κίνδυνος για επιπλοκές;
Η ΤΑVI αποτελεί μια επιστημονικά τεκμηριωμένη ασφαλή εναλλακτική της ανοικτής επέμβασης καρδιάς για τη διόρθωση της στένωσης της αορτικής βαλβίδας. Υπάρχουν υπερδεκαετή κλινικά δεδομένα που υποστηρίζουν την εφαρμογή της μεθόδου σχεδόν σε όλες τις ηλικιακές ομάδες ασθενών. Η εμφάνιση πιθανών επιπλοκών είναι συνάρτηση συνήθως της ηλικίας των ασθενών αλλά και συνυπαρχουσών παθήσεων άλλων οργάνων ή και συστημάτων που μπορεί να επιβαρύνουν την πρόγνωση των ασθενών. Πιθανές επιπλοκές είναι η ανάγκη για εμφύτευση βηματοδότη και το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Οι επιπλοκές αυτές εμφανίζονται εξαιρετικά σπάνια και σίγουρα σε μικρότερο ποσοστό από αυτό που παρατηρείται μετά από ανοικτό χειρουργείο καρδιάς.
Ποια είναι τα κριτήρια για την επιλογή των ασθενών;
Η επιλογή της ΤΑVI γίνεται ύστερα από προσεκτική και εξατομικευμένη εκτίμηση όλων των παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο ενός ανοικτού χειρουργείου. Η λήψη αυτής της απόφασης γίνεται έπειτα από συζήτηση μεταξύ επεμβατικών καρδιολόγων, καρδιοχειρουργών, ασθενών και ενίοτε ιατρών άλλων ειδικοτήτων. Ετσι λαμβάνεται υπόψη η ηλικία του ασθενούς, η εν γένει βιολογική του κατάσταση, όπως αυτή μπορεί να έχει επηρεαστεί από παθήσεις άλλων οργάνων εκτός της καρδιάς (π.χ. νεφροί, πνεύμονες). Εάν ο εκτιμώμενος κίνδυνος της χειρουργικής διόρθωσης είναι αρκετά υψηλός και αφού ληφθούν υπόψη οι προτιμήσεις και επιθυμίες του ασθενούς, τότε προκρίνεται η διενέργεια της TAVI έναντι του ανοικτού χειρουργείου καρδιάς.
Οι τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα της ιατρικής βιοτεχνολογίας βελτιώνουν συνεχώς την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια διαθερμικών επεμβάσεων όπως η TAVI, ο αριθμός των οποίων συνεχώς αυξάνεται.