Slovačka na izborima bira između proruskog bivšeg premijera i prozapadnih liberala
Posljednje izlazne ankete pokazuju da su dvije strane praktično izjednačene, a od pobjednika se očekuje da prvi dobije priliku da formira vlast koja će zamijeniti onu u tehničkom mandatu, koja od maja vodi ovu zemlju od 5,5 miliona stanovnika.
Vlada pod vodstvom Fica bi značila da se Slovačka pridružuje Mađarskoj, među članicama Evropske unije koje se suprotstavljaju konsenzusu po pitanju Ukrajine, dok EU želi da sačuva jedinstvo u suprotstavljanju ruskoj invaziji.
Takođe bi ojačala blok istočnih bivših komunističkih zemalja koje otvoreno iskazuju neprijateljstvo prema liberalizmu, zajedno sa poljskom nacionalističkom strankom PiS, koja idućeg mjeseca izlazi na izbore, iako je Poljska i dalje pro-ukrajinski orijentisana.
Vlasti u rukama stranke Progresivna Slovačka (Progresivne Slovensko, PS), bi zadržala trenutni kurs spoljne politike, i snažnu podršku za Ukrajinu, održavajući zemlju na liberalnom kursu koji podržava integraciju unutar EU, što se tiče glasanja da EU postane fleksibilnija, zelenih politika i LGBT prava.
Ne očekuje se da ni Ficova SMER-SSD (Smjer – Slovačka socijaldemokratija) ni PS, koju vodi potpredsjednik Evropskog parlamenta Michal Simecka, osvoje većinu, što bi značilo da buduća vlada zavisi o rezultatima nekolicine manjih partija, od libertarijanaca do ekstremne desnice.
Od stranke umjerene ljevice Glas (Hlas), koju vodi Peter Pellegrini, bivši član SMER-SSD-a, i premijer od 2018. do 2020, očekuje se da završi treća i da odlučuje o tome ko će na vlast. On i dalje drži sve opcije otvorenim, ali je ove sedmice rekao da je njegova stranka bliža Ficu.
Fico je iskoristio nezadovoljstvo prepirkama u koaliciji desnog centra čija je vlada pala prošle godine, te se zbog toga izbori održavaju pola godine ranije.
Njegovi proruski stavovi prate raspoloženje u slovačkom društvu, tradicionalno relativno pozitivno nastrojenom prema Rusiji. Stavovi su pojačani proruskim narativima i dezinformacijama na društvenim mrežama.
"Fico je iskoristio svu anksioznost koju je donijela pandemija kovida-19 i rat u Ukrajini, i bijes koji se širi Slovačkom prošle tri godine, i potpirujući taj bijes", smatra sociolog Michal Vasecka.
Fico je obećao da će prekinuti snabdijevanje Ukrajine vojnom opremom, te da će uložiti napore da se održe mirovni pregovori. Radi se o stavu koji je blizak onom mađarskog lidera Viktora Orbana, ali koji odbacuju Ukrajina i njeni saveznici, tvrdeći da bi to samo ohrabrilo Rusiju.
Takođe je kritikovao sankcije protiv Rusije i branio nacionalni veto u Evropskoj uniji.
Ipak, Fico se u prošlosti pokazao kao pragmatičan lider, zbog čega strane diplomate i analitičari tvrde da bi se njegov zaokret u spoljnoj politici mogao primiriti.
Analitičari i diplomate su takođe naveli da je Slovačkoj, koja ima najveći budžetski deficit u evrozoni od skoro 7% bruto društvenog proizvoda ove godine, prijeko potrebna modernizacija i fondovi oporavka od EU. Bilo koja vlada bi morala da razmisli dvaput o mogućem konfliktu sa Briselom oko pitanja kao što je vladavina prava.
Biračka mjesta su otvorena u 7 ujutro po lokalnom vremenu, a glasanje završava u 22 časa. Izlazne ankete će biti objavljene nakon zatvaranja birališta, a rezultati će biti objavljeni nakon nekoliko sati.
Izvor: Reuters