بازگشت طالبان به قدرت خسارت بزرگی وارد میکند
قاسم محبعلی
پس از حمله جامعه جهانی به افغانستان و کنار رفتن حکومت افراطی طالبان در افغانستان در سال ۲۰۰۱ شاید هیچ کس تصور آن را نمی کرد که دشمنان طالبان روزی دوباره آن را بپذیرند. حالا نه تنها آمریکا که ایران هم واقعیت طالبان را پذیرفته و آنگونه که جواد ظریف به عنوان وزیر امور خارجه گفته طالبان بخشی از واقعیت آینده افغانستان است. هرچند اولین گفت و گوی جواد ظریف با یک رسانه افغانستانی حواشی بسیاری را نیز در پی داشت. فعالان رسانه ای حامی دولت ایران از سوال های خبرنگار افغانستانی انتقاد کردند و با راه اندازی هشتگ «مهمانی تمام شد» در فضای مجازی سعی کردند تا از وزیر امور خارجه دولت دفاع کنند. پیش از آن نیز در آستانه روز مهاجر طرحی در مجلس ایران ارائه شد که در آن مجازات زندان و جریمه نقدی برای مهاجران غیرقانونی در نظر گرفته شده و ماموران امنیتی را مجاز به تیراندازی به سوی خودروهایی میکند که مشکوک به حمل این مهاجران باشند. مطابق این طرح اگر خودرویی از ایست بازرسی فرار کند و «ظن قوی به حمل اتباع باشد» ماموران در استفاده از سلاح گرم مجاز خواهند بود.
به نظر می رسد که با بازگشت طالبان به یک قدرت رسمی در افغانستان رویاهای سال ۲۰۰۱ برای آینده این کشور و همچنین برخورد با طالبان به عنوان گروهی تروریستی فراموش شده اند.
«قاسم محبعلی»، از مدیران ارشد وزارت امور خارجه در دوران اصلاحات و کارشناس مسائل خاورمیانه درباره این تغییر سیاست درقبال طالبان به فراز گفت:«ما پیش از سال ۲۰۰۱ زمانی که حادثه مزارشریف رخ داد و دیپلمات های کشورمان را طالبان به شهادت رساند، بر اساس سیاستی که تنظیم کرده بودیم با تمام طرف های ذینغع در افغانستان مثل آمریکا، پاکستان و سازمان ملل وارد مذاکرات دیپلماتیک شدیم و سیاست چندجانبه گرایی را دنبال می کردیم.این سیاست چندجانبه گرایی پس از حملات ۱۱ سپتامبر باعث شد که ایران نقش فزاینده ای در افغانستان پیدا کند. و اکر کمک ایران نبود شاید طالبان و القاعده به این سادگی کنار نمی رفتند. همکاری ایران چه در ابعاد دیپلماتیک و چه نظامی کمک بسیاری به این روند کرد.»
محبعلی با اشاره به اینکه از همان زمان هم بحث پذیرش واقعیت طالبان در وزارت امور خارجه وجود داشت، افزود:«در همان زمان هم بحث کارشناسان حوزه افغانستان این بود که اگر چه طالبان یک جریان افراطی مذهبی پشتون گرا است و آمادگی پذیرش دیگر قومیت ها و مذاهب را در جامعه افغانستان ندارد؛ اما یک واقعیت در افغانستان است. چون داری نفوذ و حمایت بخش قابل توجهی از مردم افغانستان و اهالی آن کشور است. در کنار آن سازمان اطلاعات پاکستان؛ قطر و عربستان نیز از آن حمایت می کنند.»
این کارشناس مسائل خاورمیانه افزود: «اینکه طالبان پس از کنار رفتن دولتش برای همیشه از صحنه سیاست این کشور حذف شود بسیار نامحتمل بود و بنابراین این انتظار می رفت که طالبان در روند بازسای و آینده افغانستان دخیل شود. این موضوعی است که امروز پس از حدود بیست سال تمام طرف ها در افغانستان به آن رسیده اند.» با این وحود به عقیده قاسم محبعلی «این خطر وجود دارد که اگر به درستی زمینه سازی نشود، طالبان دوباره به قدرت بازگردد و خسارت عظیمی را به جامعه افغانستان و همسایگانش وارد کند.»
او ادامه داد: «پذیرش طالبان در روند آینده قدرت در افغانستان باید با دقت و بررسی زیاد انجام شود. به نظر من دولت جدید آمریکا برخلاف ترامپ که سیاست نادرستی را در افغانستان دنبال می کرد، سیاست آمریکا در افغانستان را تعدیل خواهد کرد. اففانستان باید با یک سیاست چندجانبه گرا و تحت حمایت سازمان های بین المللی مسائلش حل و فصل شود و در داخل آن نیز با همین حمایت ها روند نوسازی این کشور پیش رود و طالبان هم باید بپذیرد که بخشی از این روند دموکراتیک باشد و اسلحه را کنار بگذارد. در غیر این صورت آینده خوبی برای افغانستان وجود نخواهد داشت.»
گفتنی است از سال ۲۰۱۹ افغانستان و آمریکا بر سر یک شیوه کار جدید برای پیشبرد روند صلح و مذاکره با طالبان توافق کردهاند.دولت افغانستان میگوید که از شفافیت در کار آقای خلیلزاد استقبال میکند، اگرچه این مذاکرات هنوز نتیجه مشخصی نداشته و بارها متوقف شده است، اما «عبدالله عبدالله» رئیس شورای صلح افغانستان با انتشار پیامهایی در توئیتر اعلام کرده از تاریخ پنجم ژانویه (۱۶ دی) مذاکرات صلح افغانستان از سر گرفته میشود. این در حالی است که سفر مقامات طالبان به اسلام آباد و بازدید آنها از مراکز آموزشی این گروه در پاکستان تنشهایی را میان کابل و اسلام آباد به وجود آورده است.